Slavernij en Vrijheid - Nicolai Berdyaev

Nicolai Alexandrovich Berdyaev (1874-1948) was een Russische politieke filosoof en één van de meest belangrijke religieuze denkers van de 20e eeuw.

In Slavernij en Vrijheid (1939) onderzoekt hij de oorspronkelijke aard van de menselijke geest, en wat daarvan in de geschiedenis geworden is. Hij laat zien hoe de geest tot een onpersoonlijk en rationeel bewustzijn verengd is. Een anoniem en abstract denken heeft de ware spiritualiteit vertroebeld en verstoord. De ratio objectiveert de werkelijkheid tot een opeenhoping van dingen. Ook het menselijk bereik wordt aldus verdinglijkt. Gevangen in de nivellerende maaksels van de eigen rationaliteit, verliest de mens zijn persoonlijkheid, en vereenzaamt hij ten opzichte van de ander. De traditionele ethiek heeft deze vervreemding van een logische legitimatie voorzien.

De steeds verdergaande objectivering heeft de mens tot een slaaf van zijn eigen projecties gemaakt. Vooral het moderne leven wordt getekend door een spiritueel materialisme waarin de vrijheid en het scheppingsvermogen die nodig zijn om de naaste te zien en lief te hebben, geen kans meer maken. De gehele beschaving is doortrokken van deze moderne slavernij.

In een fel en meeslepend betoog behandelt Berdyaev de belangrijkste verleidingen die de ware, geestelijke aristocratie in de weg staan: de natuur; de samenleving; de cultuur; de individualiteit; Eros; de natiestaat (het etatisme); het geweld en de geschiedenis. Het christendom brengt de verlossing. Het voert ons weg uit de slavernij, terug tot de vrijheid van het authentieke geestelijke leven.

Dr. Timo Slootweg, schreef de inleiding bij deze vertaling. Hij doceert Filosofie van Recht en Ethiek te Leiden. Hij publiceerde over het christelijk existentialisme en het personalisme waarvan Nicolai Berdyaev één van de meest vooraanstaande exponenten is.