INHOUDVoorwoordH.1 Wat is religie?1.1 Een eerste blik op religie1.2 Religie versus godsdienst1.3 Een eigentijdse interpretatie van religie1.4 Godsgeloof versus atheïsme1.5 Benedictus de Spinoza (1632-1677)1.6 Spinoza en religie1.7 De God van Spinoza1.8 Geen vrije wilH.2 Humanisme en atheïsme2.1 Het vroegere humanisme2.2 Het huidige humanisme2.3 Humanisme en religie2.4 ‘Nieuw’ atheïsme en religieH.3 Spinozisme, de filosofie van Kant en Aziatische religies3.1 Spinozisme3.2 Spinoza versus Kant3.3 Aziatische religies3.3.1 Hindoeïsme3.3.2 Boeddhisme3.3.3 ConfucianismeH.4 Religie als politiek machtsmiddel4.1 Religie en politiek4.2 Scheiding van kerk en staat (secularisme)4.3 Niccolò Machiavelli (1469-1527))H.5 Politieke ideologieën5.1 Inleiding5.2 Liberalisme5.3 Marxisme5.4 Communisme5.5 Fascisme5.6 Nazisme5.7 De politieke positie van SpinozaH.6 Religieus geïnspireerd terrorisme6.1 De wortels van het huidige islamitisch terrorisme6.2 Islamitische terreur in het Westen6.3 Is islamitische terreur uniek?6.4 Islamitische neergang6.5 De opkomst van het islamitische fundamentalisme6.6 Westers interventionisme6.7 Stimulering KorankritiekH.7 Spinoza en de moderniteit7.1 Voorgeschiedenis7.2 Wetenschappelijke revolutie7.3 Spinoza’s radicale, monistische filosofie7.4 De Verlichting (ca. 1650-ca. 1800)7.5 Verbreiding van Spinoza’s filosofie7.6 Radicale versus Gematigde Verlichting7.7 Tijdperk van de Rede7.8 Politiek radicalisme7.9 Spinoza en de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaringvan 17767.10 Verlichting versus islamH.8 Over moraal en recht8.1 Moraal, recht en religie8.2 Natuurrecht versus positief recht8.3 Natuurrecht8.3.1 Natuurrecht in de Oudheid8.3.2 Het christelijke natuurrecht8.3.3 Het moderne natuurrecht8.3.4 Spinoza’s natuurrecht8.4 Rechtspositivisme8.5 Strafrecht en vrije wilH.9 Mensen- en dierenrechten9.1 Mensenrechten9.2 Dierenrechten9.2.1 Antropocentrisme9.2.2 De dierenethiek van Peter Singer9.2.3 Darwin versus Singer9.2.4 Over moraal en belangen9.2.5 Aanpak dierenleed binnen brede belangenafwegingH.10 Over economie10.1 Het economische denken van Adam Smith10.1.1 Arbeidsdeling10.1.2 Kapitaalvorming10.1.3 Ontwikkeling landbouwgrond en bestrijdingfeodaliteit10.1.4 Eigenbelang en economie10.1.5 Laisser-faire10.1.6 Het beperkte belang van de ‘onzichtbare hand’10.2 Klassieke economie en laisser-faire liberalisme10.3 Neoliberalisme10.3.1 Wat is neoliberalisme?10.3.2 Bezit versus schuld10.3.3 Deregulering van de financiële sector10.3.4 Vermogens- en inkomensongelijkheid10.4 Industrieel kapitalisme versus financieel kapitalisme10.4.1 Industrieel kapitalisme10.4.2 Financieel kapitalisme10.4.3 Bestrijding van financieel kapitalismeNawoordReferentiesBibliografiePersonenregisterZakenregisterBenedictus de Spinoza (1632-1677), filosoof van de vrijheid, was zijn tijd ver vooruit toen hij de Bijbel niet langer als het woord van God beschouwde.Benedictus de Spinoza (1632-1677), filosoof van de vrijheid, was zijn tijd ver vooruit toen hij de Bijbel niet langer als het woord van God beschouwde maar als een gewoon boek ontmaskerde, geschreven door mensen zelf. Maar hoe de moraal te funderen als heilige boeken niet langer heilig zijn? Door de Natuur te leren kennen en begrijpen, aldus Spinoza. Dit boek schuift westerse beschavingsiconen als de godsgelovigen Erasmus en Kant terzijde en zet daar de realisten Machiavelli en Spinoza voor in de plaats. Vanuit dit perspectief komt een breed scala aan onderwerpen aan de orde zoals religie, politiek, religieus terrorisme, mensen- en dierenrechten en economie.Nieuwe editie, nieuwe titel!Benedictus de Spinoza (1632-1677), filosoof van de vrijheid, was zijn tijd ver vooruit toen hij de Bijbel niet langer als het woord van God beschouwde maar als een gewoon boek ontmaskerde, geschreven door mensen zelf. Maar hoe de moraal te funderen als heilige boeken niet langer heilig zijn? Door de Natuur te leren kennen en begrijpen, aldus Spinoza. Dit boek schuift westerse beschavingsiconen als de godsgelovigen Erasmus en Kant terzijde en zet daar de realisten Machiavelli en Spinoza voor in de plaats. Vanuit dit perspectief komt een breed scala aan onderwerpen aan de orde zoals religie, politiek, religieus terrorisme, mensen- en dierenrechten en economie.