Inleiding Leidinggeven in het onderwijs is als lopen door mul zand 9Hoofdstuk 1 Leidinggeven in het onderwijs 15Hoofdstuk 2 Collectieve ambitie 23Stapsteen 1: Urgentie creëren vanuit ambitie 27Stapsteen 2: Focussen en prioriteren 30Stapsteen 3: Hitteschild zijn 34Stapsteen 4: Inspireren op de collectieve ambitie 37Hoofdstuk 3 Moed 43Stapsteen 5: Moed om in de spiegel te kijken 48Stapsteen 6: Visie geeft moed 50Stapsteen 7: Morele moed 53Stapsteen 8: Moed om je angst in de ogen te kijken 55Hoofdstuk 4 Aan de slag met je mensen 57Stapsteen 9: Luisteren, luisteren, luisteren 62Stapsteen 10: Er zijn 64Stapsteen 11: Ken je mensen en durf te differentiëren 69Stapsteen 12: Participeren en participatie bevorderen 71Hoofdstuk 5 Aan de slag met jezelf 75Gebruiksaanwijzing bij de stapstenen 75Acht aspecten van leiderschap 79Aspect 1 – Collectieve ambitie 80Aspect 2 – Inspireren 85Aspect 3 – Communiceren 90Aspect 4 – Duidelijk zijn over resultaat en feedback geven 95Aspect 5 – Assertief optreden 102Aspect 6 – Hitteschild zijn 109Aspect 7 – Een gezaghebbende, maar dienende enbescheiden attitude 114Aspect 8 – Sturen op flow 119Literatuur 125Nawoord 127Over de auteurs 129Leidinggeven in het onderwijs voelt soms aan als lopen door mul zand. Leidinggevenden hebben te maken met complexe situaties en moeten het hoofd bieden aan lastige omstandigheden. Meer dan eens hebben ze daar niet of nauwelijks invloed op. Hoe meer aandacht ze geven aan het zand dat op hun pad ligt, hoe minder oog ze hebben voor de omgeving en hoe meer negatieve energie er vrijkomt. Misschien is dat een van de belangrijkste oorzaken van het landelijk tekort aan schoolleiders dat op dit moment zelfs hoger is dan het lerarentekort.Waar leidinggevenden wél invloed op hebben, is hoe ze omgaan met het zand waar ze doorheen moeten. Actief en praktisch aan de slag gaan met wat ze op hun pad tegenkomen zorgt voor positieve energie. De stapstenen in dit boek helpen daarbij. De stapstenen zijn gegroepeerd rond een aantal belangrijke thema’s die antwoord geven op de waarom- en waartoe-vraag (collectieve ambitie), de hoe-vraag (met moed) en de wat-vraag (aan de slag met je mensen en aan de slag met jezelf).De stapstenen leggen steeds een link met de volgende acht aspecten, die in deel 2 van het boek aan de hand van een visual worden uitgewerkt:* Collectieve ambitie* Inspireren* Communiceren* Duidelijk zijn over resultaat en feedback geven* Assertief optreden* Hitteschild zijn* Een gezaghebbende, maar dienende en bescheiden attitude* Sturen op flowDe thema’s en de bijbehorende stapstenen geven de leidinggevende vaste grond en daarmee stevigheid onder de voeten. Daardoor kan hij meer oog hebben voor de omgeving en van beslissende betekenis zijn voor mensen die daar werken! De auteurs van dit boek hebben allemaal ruime ervaring vanuit verschillende rollen in het onderwijs. Ze houden van onderwijs en van de mensen die in het onderwijs werken. Als trainers en coaches zijn ze dagelijks aan het werk met leidinggevenden in het onderwijs.