Steentijd in onze eigen tijd1. Steentijd! Mensen, landschap en bewoning in Zuid-HollandDe oude steentijd (in ons land ca. 300.000 – 9650 v. Chr.): ijstijden en vroege mensenDe middensteentijd (ca. 9.600‑5.300 v. Chr.): jager-verzamelaars in een warm klimaatDe nieuwe steentijd (5300‑2000 v. Chr.): jagers worden boeren2. De eerste multitool – een vuistbijl van de MaasvlakteLand onder zeeWommersomkwartsietStaal van de steentijdWaar komt vuursteen vandaan?Vuursteen bewerkenHoe maak je zelf een vuistbijl zoals die van de Maasvlakte?Gereedschap van afslagenAlternatieven voor vuursteen3. Steentijd-scheikunde – neanderthaler-berkenpek van de ZandmotorVan lijm tot kauwgomAndere lijmsoortenHoe maak je een mesje met berkenpek-handvat?4. Aan tafel! – de eikels van de YangtzehavenHet steentijdmenuHoe maak je iets lekkers van eikels?5. Op jacht – de boog van Hardinxveld-PolderwegOp jacht met pijl en boogBoogpezenPijlenAccessoiresHet gebruik van bogenDe technologie van bogenHoe maak je zelf een boog à la Polderweg?Voor de jacht op klein wild6. Van boom tot boot- de kano van Hardinxveld-De BruinVaren in het verre verledenKanoën in de deltaPeddelsHoe maak je zelf een boomstamkano?7. Recycling – een geweibijl van Hardinxveld-De BruinGereedschap van geweiGeweibewerking op de donkenHet gebruik van geweibijlenHoe maak je zelf een geweibijl?8. Mooi bot is niet lelijk – de zwanenbotpriem van HardinxveldVan buit tot bijlBenen gereedschap in gebruikHoe maak je zelf een priem van zwanenbot?9. Al wij verlangen is een vis te vangen – de fuik van BergschenhoekVissen met fuikenFuiken en weren in gebruikHoe maak je zelf een fuik à la Bergschenhoek?10. Vuur! – de vuurslagen van SchipluidenVan bliksem tot vuurslagGebruik van vuurDe technologie van vuurHoe maak je een vuurslag?Hoe maak je tondel?Vuur maken met de vuurslagVuur maken door wrijving: de handboorVuur maken door wrijving: de vuurboog11. Steentijdbling – de kralen van SchipluidenChique in SchipluidenSteentijdblingHet gebruik van kralenSteentijd-kralenmakers aan het werkHoe maak je zelf steentijdkralen?12. Slow fashion – wilgenbastvlechtwerk uit SchipluidenVan koordje tot weefselSteentijdmodeDe grondstoffen voor steentijdtextielHoe maak je zelf textiel van wilgenbast?13. Stenen voor brood – de maalstenen van Den Haag-Wateringse BinnentuinenMaalstenen in de steentijdHoe maak je zelf een maalsteen?14. Creatief met klei – de klokbeker van MolenaarsgraafAardewerk in vele vormenAardewerk in gebruikHoe maak je zelf een klokbeker à la Molenaarsgraaf?DankwoordLiteratuurlijstAfbeeldingenverantwoordingDe steentijd is vernoemd naar de stenen gereedschappen die mensen in deze tijd maakten. In werkelijkheid gebruikten ze nog veel meer materialen, zoals hout, bot, gewei en plantenvezels, maar die blijven zelden bewaard in de bodem. Ze vergaan. In de natte West-Nederlandse bodem hebben we het geluk dat deze vergankelijke materialen de tand des tijds soms hebben doorstaan: houten bogen, waarmee de jager-verzamelaars en eerste boeren hun buit vingen, boomstamkano’s waarmee ze door het natte landschap voeren, gereedschap van bot en gewei, visfuiken van dunne twijgen, verkoolde etensresten en fijn basttextiel. Helaas zien deze bijzondere vondsten er op het eerste gezicht weinig spectaculair uit. De boog is gebroken, de kano is een kromme plank, het textiel een bruine blob en wat kan een verkoolde eikel ons vertellen over het leven in de steentijd?In dit boek presenteren wij enkele van onze favoriete steentijdvondsten en proberen ze in oude glorie te herstellen door middel van verhalen over hun oorspronkelijke makers, informatie over de gebruikte materialen en een doe-het-zelf-handleiding om ze na te maken. We hopen dat de lezer zo een glimp van de steentijd kan opvangen in zijn of haar eigen tijd.