Inleiding71Migratie, vreemdelingenbeleid, burgerschap en integratie151.1Migratie en de natiestaat151.2Migratie na de Tweede Wereldoorlog181.3Het Nederlandse vreemdelingenbeleid251.4Burgerschap332Taal en taalvaardigheid392.1Nederlands spreken is in Nederland belangrijk392.2Angst voor andere talen412.3Nederland eentalig?432.4Meertaligheid472.5Maar niet iedereen spreekt goed Nederlands493Diversiteit in talen en schriften553.1Talen van de wereld553.2Taalgrootte en de positie van het Nederlands563.3Welke talen worden er zoal in Nederland gesproken?583.4Pidgin en creooltalen593.5Schriften en geletterdheid594Toegang tot de gezondheidszorg634.1Toegang tot het recht634.2Toegang tot de zorg644.3Tolken in de zorg voor anderstaligen?665Tolken – een beroep735.1Naar professionele tolken735.2Professionalisering in Nederland tot 2009745.3De Wet beëdigde tolken en vertalers (Wbtv)755.4Uitvoering van de Wbtv785.5Beroepsprofiel805.6Hoe worden tolken opgeleid?825.7Een kwetsbaar beroep846Taal- en tolkbeleid in de gezondheidszorg896.1Een taalprobleem, en wat dan?896.2Professioneel of informeel – wat is het verschil?926.3Praktijkvoorbeelden976.4Taal- en tolkbeleid1046.5Taal- en tolkbeleid samengevat1086.6De inzet van tolken verhoogt de kwaliteit van de zorg110 7De gespreksvoering met een tolk1137.1Vertalen = veranderen1137.2De structuur en de dynamiek van het gesprek1237.3Tolken als interactie1257.4De regie van het gesprek1267.5Voor- en nagesprek1287.6(Inter)culturele bemiddeling1297.7Richtlijnen voor de gespreksvoering met een tolk1328Tolken in de ggz1358.1De groepsdynamiek1358.2Therapeutische meerwaarde1398.3Vertaalproblemen1428.4 Slotsom1449Doven zijn ook anderstaligen1459.1Doofheid1459.2Doofheid als cultuur1469.3(Taal)ontwikkeling bij dove kinderen1479.4Nederlandse Gebarentaal, Nederlands met Gebaren1489.5Voorzieningen voor doven en slechthorenden1519.6Tolken NGT, NmG en schrijftolken1539.7De gespreksvoering met een tolk NGT1549.8Toegang tot zorg15610Taalstoornissen bij meertalige kinderen15910.1Hoe verloopt een meertalige taalontwikkeling?15910.2Taalstoornis bij meertalige kinderen16210.3Het diagnosticeren van een taalprobleem bij meertalige kinderen16310.4De rol en taak van de tolk17110.5Situatie in Vlaanderen172Epiloog177Bijlage 1Waar vind ik een tolk?181Bijlage 2Literatuur en websites183Bijlage 3Afkortingen en begrippen193Dit boek gaat over taal als voorwaarde voor een inclusieve de zorg. Pas als zorgverlener en patiënt elkaar kunnen ‘verstaan’, is een inclusieve zorg haalbaar.Ongeveer de helft van de patiënten met een migratieachtergrond spreekt onvoldoende Nederlands om een gesprek met een hulpverlener te kunnen voeren en begrijpen. Dit geldt ook voor veel doven en slechthorenden. Dat is een zorgelijke constatering.Dit boekje beoogt de gevoeligheden rond ‘taal’ te benoemen en te beschouwen en op basis daarvan een taalbeleid voor de gezondheidszorg te formuleren. In dit kader gaat het onder meer over: taal en taalvaardigheid, de emotionele en politieke betekenis van taal, het overbruggen van de taalkloof in een consult, tolk- en taalbeleid en de economische, ethische en praktische aspecten daarvan. Er wordt volop aandacht besteed aan de gespreksvoering zelf en de inzet van tolken bij speciale doelgroepen: patiënten en cliënten in de geestelijke gezondheidszorg en kinderen die in een meertalige omgeving opgroeien. Dit boek vormt de neerslag van de jarenlange betrokkenheid van de auteur bij het thema taal, tolken en toegang tot de zorg. Haar kennis en ervaring bouwde zij op door onderzoek, het geven van workshops en onderwijs, en in de samenwerking met tolken in de praktijk van de hulpverlening. Een groot deel van de geboden informatie is ook van toepassing op gespreksvoerders buiten de gezondheidszorg, zoals in de juridische sfeer en in de maatschappelijke dienstverlening. Voor tolken is het zinvol te lezen wat tolkgebruikers over hun werk te vertellen hebben.