Deel 1 Sturen op beschikbaarheid – geneesmiddelentekorten: van monitoring en mitigatie naar preventie; Inleiding; Wettelijk kader voor beschinbaarheid van geneesmiddelen; Cijfers en definitie van geneesmiddelentekort; Oorzaken van geneesmiddelentekorten; Herziening EU-geneesmiddelenwetgeving en Critical Medicines Act; Bevindingen, beschouwing, conclusie en aanbevelingen; Deel 2 Normen, randvoorwaarden en zorgplichten bij off-label use en unlicensed use van geneesmiddelen: mind the gap; Inleidingen; Feiten en cijfers; Juridisch kader; Analyse; Conclusie en aanbevelingen; Deel 3 Toegang tot dure geneesmiddelen, maar wel tegen een redelijke prijs; Inleiding; Toegang tot geneesmiddelen als mensenrecht; Dure geneesmiddelen en misbruik van machtspositie; Een buitencontractuele zorgplicht jegens derden; Laatste remiddel: magistrale bereiding; conclusieGeneesmiddelen vormen een wezenlijk aspect van goede zorg. In dit preadvies richten wij ons met drie deeladviezen op vraagstukken rond de toegang tot goede en betaalbare geneesmiddelen. Toegang tot geneesmiddelen kent vele juridische dimensies, waaronder mededingingsrechtelijke, civielrechtelijke, en mensenrechtelijke. Het preadvies raakt aan mensenrechtelijke beginselen van de beschikbaarheid, kwaliteit, aanvaardbaarheid en betaalbaarheid van geneesmiddelen. Joris Langedijk en Joost Potjer richten zich op de beschikbaarheid van geneesmiddelen en richten specifiek de blik op de rol van de apotheker. Een complex web aan regelgeving is van toepassing, ook buiten het farmaceutische domein. Daarnaast roepen beleidskeuzes, marktwerking en internationale ontwikkelingen barrières op. Koosje van Lessen Kloeke richt zich op off-label use en unlicensed use van geneesmiddelen, het inzetten van geneesmiddelen buiten de geregistreerde indicaties respectievelijk zonder handelsvergunning. Het gaat hier dus om kwaliteit en aanvaardbaarheid van geneesmiddelen. Welke randvoorwaarden en zorgplichten bij off-label use en unlicensed use gelden voor beroepsbeoefenaren (artsen, apothekers), farmaceutische bedrijven en de overheid? André den Exter gaat in op het aspect van betaalbaarheid. Gezien de voortdurende kostenstijging van met name dure geneesmiddelen lijkt ingrijpen (in de tarieven) onvermijdelijk. Het is echter de vraag door wie (overheid, beroepsgroepen, de mededingingsautoriteit of de rechter) en op welke wijze de toegang tot met name dure geneesmiddelen het beste gewaarborgd kan worden.