Hans Kienhorst
Verbruikt verleden
Handschriftfragmenten in en uit boeken van klooster Soeterbeeck

Verbruikt verleden presenteert een vijftigtal fascinerende fragmenten van middeleeuwse manuscripten. Letterlijk snippers, die enerzijds staan voor de volledige teksten en die anderzijds het verhaal vertellen over hun gebruiks- en waarderingsgeschiedenis.

In 2005 verscheen in de reeks Nijmeegse Kunsthistorische Cahiers de catalogus Rijkdom in eenvoud. Daarin wordt een beschrijving gegeven van 45 meer of minder complete laatmiddeleeuwse handschriften uit de oude bibliotheek van de priorij Soeterbeeck in Deursen bij Ravenstein. Deze kloosterbibliotheek werd in 1997 door de zusters Augustinessen overgedragen aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
Verbruikt verleden is een voortzetting van deze catalogus. Het ontsluit alle ‘losse’ handschriftfragmenten uit de collectie Soeterbeeck; daarnaast worden ook fragmenten beschreven, die nog altijd als bindmateriaal fungeren in een aantal handschriften en oude drukken uit Soeterbeeck. Het gaat bij deze fragmenten niet alleen om restanten van handgeschreven boeken uit de twaalfde tot zestiende eeuw; tot de bewaard gebleven stukken behoren ook delen van oorkonden, brieven en ander materiaal dat licht kan werpen op de geschiedenis van het klooster.

Behalve dat het boek interessante resten van dit middeleeuwse cultuurgoed beschrijft, wordt mede door de circa 50 kleurenfoto’s een mooi beeld gegeven van de recycling van middeleeuwse boeken sinds de zestiende tot ver in de twintigste eeuw. De zusters hebben nog zeer lang de waarde van het oude perkament en papier onderkend… voor het inbinden, repareren en aanvullen van hun boeken! Zo bleef fragmentarisch bewaard wat anders volledig teloor was gegaan.

in samenwerking met Stichting Nijmeegse Kunsthistorische Studies.


fotografie: Herbert van de Sluis