Binnen een steeds complexere gezondheidszorg moet voortdurend een evenwicht worden gevonden tussen de belangen van de patiënt, de belangen van zorgverleners en het algemeen belang. Daarbij spelen niet alleen de kernwaarden van de arts-patiëntrelatie een rol, maar ook overwegingen op het gebied van rechtvaardigheid en effectiviteit. Om recht te doen aan de verschillende belangen in de gezondheidszorg is een evenwichtige benadering nodig. Het lijkt erop dat in beleid en wetgeving instrumentele overwegingen steeds vaker de voorkeur krijgen boven normatieve. Aan de hand van enkele voorbeelden op het gebied van de patiëntenrechten en de verantwoordelijkheidsverdeling in de gezondheidszorg illustreert Johan Legemaate tijdens zijn oratie dat deze gevolgen zowel de rechten van patiënt als de positie van zorgverleners kunnen verzwakken. John Leegemaate is hoogleraard Gezondheidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam