vooraf – Een niet compleet verhaal 71 Een revisie van het ‘klassieke’ verhaal van het Rampjaar 1672-1673 112 De aansturing, de omvang en de logistiek in de Zoetwateroorlog 353 uitleggers, mariniers en ander ‘seevolck’ 684 De Zoetwateroorlog – Een verhaal over uitleggers, scheepsvolk en mariniers 995 het wijde binnenwater – de kusten van de Zuiderzee 1516 De Franse kant van de Zoetwateroorlog 1717 Admiraal Michiel de Ruyter en kolonel François Palm – Twee hoofdrolspelers 191Epiloog – De Pruisische inval van 1787 en het falen in 1794/1795 217Tijdlijn 225Archieven, Gedrukte bronnen en Literatuur 233Noten 239Register van belangrijke personen, plaatsen en gebeurtenissen 267In de zomer van 1672 dreigde de Republiek onder de voet te worden gelopen door het leger van de Franse koning Lodewijk XIV en zijn bondgenoten. De Oude Hollandse Waterlinie zou het westen van het land daarbij beschermd hebben. Maar hoe dan? De waterlinie was geen ondoordringbare watermassa en op sommige plekken niet veel meer dan twintig centimeter diep. Op basis van intensief bronnenonderzoek heeft Anne Doedens, bijgestaan door een projectteam van het Nationaal Waterliniemuseum en Liek Mulder, ontdekt wat zich daar heeft afgespeeld. Honderden kleine schepen (‘uitleggers’) en andere vaartuigen met een geringe diepgang werden met succes ingezet om te voorkomen dat de Fransen via kaden en dijken maar ook via het water het land binnendrongen. Ze werden met name bemand door duizenden matrozen en mariniers van de oorlogsvloot. Deze ‘mannen van De Ruyter’ waren betrokken bij een massale reeks kleine gevechten op rivieren, binnenwateren, in geïnundeerd gebied en op de Zuiderzee. Zij maakten het verschil en wonnen de Zoetwateroorlog.