Anne Oude Egberink

Het motto vooraan dit boekje zegt al veel: Voici mon secret. II est très simple: on ne voit bien qu'avec Ie coeur. L'essen- tiel est invisible pour les yeux. (A. de Saint Exupéry, Le petit prince) Dit blijkt dus een probleem in de geestelijke gezondheidszorg. De auteurs pleiten voor een zorg die ziet, ook met het hart. Een zorg die niet alleen de ziekte, de diagnose, de afspraken ziet. Zoals een cliënt schrijft: De verpleegkundigen waren van mijn eigen leeftijd en brachten een groot deel van hun tijd in mijn omgeving door. Daarbij straalden ze in vergelijking met de rest van mijn omgeving gezondheid en vitaliteit uit. Ze waren aantrekkelijk. En ze vormden de link met het normale leven, stonden met een been in mijn wereld en met het andere in de wereld die ik miste. Ik had hun zorg nodig, maar vooral ook hun vriendschap, in de zin van persoonlijke verbinding. Veel van de hulpverleners die ik heb meegemaakt leenden zich daar niet voor. Maar een klein aantal heeft mij het gevoel weten te geven dat ik persoonlijk iets voor ze betekende, dat ze me leuk vonden, dat ze me niet vergaten als ze de deur van de kliniek achter zich dicht trokken. Een zeer interessante visie op hulpverlening.

Het Steunpunt GGZ Utrecht zocht in 2004 naar (ex-)cliënten met borderline, die wilden meewerken aan het ontwikkelen en uitvoeren van een training voor hulpverleners. Daaruit ontstond de werkgroep 'Samen Wijs uit Borderline', die ondertussen zo'n 40 trainingen heeft verzorgd. Met dit boek willen ze nog meer hulpverleners bereiken en stem geven aan wat veel borderliners nog niet kunnen verwoorden. In dit boek verhalen vijf vrouwen uit die werkgroep over hun weg naar en binnen de hulpverlening. En die loopt duidelijk niet over rozen. 'Het begin van de pubertijd blijkt voor ons allemaal een kwetsbare leeftijdsfase te zijn geweest, met veel innerlijke strijd. Met onze sterke antennes voelen we meer dan anderen, we delen de ervaring dat onze gevoelens werden ontkend of gebagatelliseerd. Die ontkenning maakt dat je je gevoelens voor jezelf gaat houden en ze steeds minder onderzoekt, waardoor ze nog meer een eigen leven gaan leiden.' De diagnose borderline riep meer vragen op dan antwoorden. 'Als je jezelf er al in herkent, wil je meestal niet net zo zijn als zij.' De diagnose roept negatieve beelden op en leidt tot stigmatisering en zelfstigmatisering. 'Na de eerste schok van de diagnose en de tweede schok van het stigma volgt nog de derde: goede hulp is ver te zoeken.' Toch hebben alle vrouwen van de werkgroep uiteindelijk na heel wat omzwervingen hulp weten te vinden. Naast het onbegrip en de ellende die ze allemaal in de hulpverlening hebben meegemaakt, worden ook drie soorten behandeling beschreven waarbij ze positieve ervaringen hebben gehad: reparenting , dialectische gedragstherapie en schemagerichte therapie. Belangrijk hierbij is ook dat er iemand is die het verschil maakt: 'iemand die het werkelijk iets kan schelen, die je ellende ter harte neemt'. Deze drie benaderingen delen erkenning en acceptatie als uitgangspunt. Een ander belangrijk helpend bestanddeel van de behandeling bleek het signaleringsplan. Je stelt het samen met je behandelaar op, of beter gezegd: je ontwikkelt het samen. Uiteindelijk blijkt een leven met borderline niet gemakkelijk. Werk en relaties blijven dikwijls een probleem. Het is leren leven met verlies. 'Dat verlies onder ogen zien en er om mogen rouwen heeft ons geholpen om er uiteindelijk mee te leren omgaan. (...) Het helpt als anderen ons verdriet en onze machteloosheid daarover niet uit de weg gaan, maar erkennen en willen delen in plaats van oplossen.' Een ontroerend en verhelderend boek.