frank van der heul

Tussen wal en schip. Nederland en de Amsterdamse koopvaardijvloot in het Interbellum. 200 pagina’s, afm. 27,7 x 20 cm, afbeeldingen z/w, winkelprijs € 28,75 (exclusief verzendkosten). ISBN 978-94-90495-02-2, besteladres: Uitgeverij Albatros, Jol 156, 1186 SV in Amstelveen. E-mail: frankh.m.vanderheul@hetnet.nl Van de hand van auteur Frank van der Heul verscheen het derde deel van de geschiedenis van de Amsterdamse stoomvaart. In dit deel komen uitgebreid de stand en gang van zaken aan de orde van alle Amsterdamse scheepvaartondernemingen vanaf de Eerste Wereldoorlog tot en met 1939. Ook dit keer gaat de auteur diep in op alle ontwikkelingen en begint, na een kort voorwoord over het passagiersschip Costa Rica - aanvankelijk van de SMN en daarna van de KNSM - met het tot zinken brengen op 25 maart 1915 van de Medea (III) van de KNSM, varende van de Kretenzer haven Gandia met een lading sinaasappelen door de U-28 ter hoogte van het lichtschip Royal Souvereign. Het boek eindigt met de torpedering van de Tajandoen van de SMN tijdens de dagwacht op 35 mijl ten noorden van Ouessant. Ook hier was sprake van het torpederen van een neutraal schip en bleek ‘een kunststuk’ te zijn van de U-47 commandant Günther Prien, die al eerder kans had gezien in de zwaarbewaakte Britse marinebasis Scapa Flow het slagschip HMS Royal Oak tot zinken te brengen. De auteur beschrijft hoe de situatie en omstandigheden voor de bemanningsleden waren in de gehele periode. Ook is het interessant om te lezen dat de periode van de Eerste Wereldoorlog voor de Amsterdamse reders beslist ‘geen windeieren’ had betekend, vooral door de schadeloosstellingen die werden verkregen. Zo waren de winstmarges tijdens die oorlog reden voor het oprichten van de Holland West-Afrika Lijn en de Zuid-Afrika Lijn van de VNS. Alle rederijen, al hun schepen, hun lijndiensten, hun samenwerking onderling en ook met andere rederijen komen aan bod, maar ook de Amsterdamse scheepswerven naast de ontwikkelingen in de scheepsbouw, van zeilvaart naar stoomvaart naar motorvaart (en daarmee het verdwijnen van o.a. de stokers). De auteur geeft ook veel aandacht aan het ontstaan en de verdere ontwikkeling in deze periode van het zeevaartonderwijs en reproduceert een uitgebreid artikel van een verslaggever van het destijds populaire weekblad De Stad Amsterdam over het ontstaan van de Lagere Zeevaartschool, die op 16 april 1849 was gesticht, het toegewezen krijgen van het opleidingsschip Pollux (I) op 23 mei 1913, het schoolreglement en alle vakken. In dit onderdeel van het boek komt ook uitgebreid de mogelijkheid aan de orde voor het verkrijgen van een studiebeurs van het College Zeemanshoop inclusief de voorwaarden en ook het oprichten van de Kweekschool voor Machinisten.