Frank van der Stok

Het fotoboek Haphazard heeft een uiterlijk dat, hoewel het verschrikkelijk eenvoudig in elkaar zit, toch best lastig is uit te leggen. Een poging: de omslag is een dubbelgebogen stuk karton, oblong (liggend) in A3-formaat. Van buiten is het wit, van binnen glanzend geel. Het binnenwerk bestaat uit een stapel papier, even groot als het omslag. In het midden is de stapel ook gebogen en niet gevouwen. Met twee ruwe touwtjes zitten de hoeken van het binnenwerk linksonder en –boven aan de omslag vast. Het boek begint dus helemaal achterin, als de stapel vellen dubbelgeslagen ligt. De achterkanten van de pagina’s zijn grijs, de voorkant bedrukt met foto’s uitgekaderd in verschillende formaten. De hele uitvoering van het boek hangt precies op die grens tussen ‘heel inventief en bijzonder’ en ‘verdorie, dit had ik zelf ook wel kunnen bedenken, maar heb ik dus niet gedaan’. En dat is een goede plek in het originaliteitsspectrum, want dat geeft enerzijds blijk van de bewondering en anderzijds van de jaloersmakende eenvoud die sterke ontwerpen zo krachtig maken. Ellert Haitjema fotografeert wereldwijd ‘alledaagse creativiteit en vindingrijkheid op onverwachte plaatsen en in ondergewaardeerde situaties’. Dat zijn veel houtje-touwtje-rige oplossingen, ontroerende knutsels en bijzondere constructies. Primitief, maar vooral heel inventief. De vormgeving en de inhoud van het boek passen wat dat betreft dan ook perfect bij elkaar; de vormgeving geeft de essentie van de inhoud weer waar Haitjema zo’n voorliefde voor heeft. De werken op de foto’s passen in het in de kunst populaire recyclethema, waarbij hergebruikte natuurlijke materialen leiden tot objecten met nieuwe functies. En nieuwe vormen. Daar gaat het dan ook om in dit boek: het uitvinden van nieuwe vormen. En dat is in z’n totaliteit prachtig gelukt; dit is met recht een verzamelobject.