Frits Boersma

De weg van het graan luidt de titel van een veertig minuten durende film die de Groninger documentairemaker Frits Boersma heeft gepresenteerd. In de rolprent volgt hij Frank Westerman, schrijver van het veelbesproken boek De Graanrepubliek, tijdens een busexcursie door het Oldambt. Bij de filmbeelden is ook een boekje gemaakt over de bewogen geschiedenis van dit deel van Groningen. De historie wordt daarin niet alleen beschreven. Ook foto's, oude kaarten en sfeervolle tekeningen brengen verleden (en heden) tot leven. Door Bouwe van Norden groningenDe documentaire van Boersma, in het dagelijks leven leraar economie, is op dvd gezet en wordt samen met de teksten aangeboden als 'docuboek'. De multimediale productie is tot stand gebracht door Stichting Het Filmverhaal, die door de filmmaker/schrijver is opgericht om de geschiedenis van Noord-Nederland te belichten. De Rabobank Zuid- en Oost-Groningen en het Prins Bernhard Cultuurfonds hebben het project financieel gesteund. Voor de camera vertellen twee akkerbouwers hoe het is om tegenwoordig graanboer te zijn. Verder is er aandacht voor Sicco Mansholt, de 'rode boer' die ooit de belangen van de landbouwers behartigde en nu in Blauwestad met een standbeeld is vereeuwigd. De film behandelt ook de scherpe tegenstellingen tussen rijke herenboeren landarbeiders in vroeger dagen in het Oldambt. Na afloop van de in Wageningen gehouden presentatie van de rolprent, had een discussie plaats tussen een van de graanboeren (Boelo Tijdens) en Willem Schilhorn van Veen van de Stichting Landschap Oldtambt. In de 19de eeuw nam de graanhandel in Groningen zo'n hoge vlucht dat er in Stad een korenbeurs verrees, die deed denken aan een Romeinse tempel. Het monument huisvest tegenwoordig een supermarkt. De op de graanproductie gebaseerde Groninger welvaart liep in het begin van de 20ste eeuw terug doordat oceaanstomers bergen Amerikaans graan naar Europa transporteerden. En wat het werkvolk betreft? De weg van het graan is geplaveid met hun bloed, zweet en tranen totdat de mechanisatie daar in de loop van vorige eeuw een eind aan maakte, stelt Boersma in zijn 'docuboek'. Onder anderen een landarbeidster uit het Oldambt vertelt daarin over het zware werk bij de graanoogst en de pogingen de arbeidsomstandigheden te verbeteren door te staken. De hele ontwikkeling van het Oldambt van een agrarische schatkamer tot een gebied waarin akkerbouw, waterrecreatie en waterberging samengaan laat Boersma de revue passeren. Hij citeert daarbij onder meer wat Westerman te berde bracht tijdens de bustoer in 2008 ter gelegenheid van de presentatie van een nieuwe editie van De Graanrepubliek. En uiteindelijk concludeert hij dat een Oldambt zonder graan moeilijk voorstelbaar is: "Vanwege de rijke historie en vanwege de productiviteit van de Dollardklei, die mede dankzij de technische kennis van de boeren de hoogste ter wereld is." Een wereld waarin de graanprijzen (anders dan in de periode Mansholt) blootstaan aan marktwerking: 'de onzichtbare hand'. Boersma: "Een amorele, blinde hand die geen rekening houdt met de cultuurhistorie van een gebied." Stichting Het Filmverhaal bracht eerder 'Een tuin met een huisje' uit, een portret van het stad-Groninger volkstuincomplex Piccardthof. Frits Boersma schreef in 2006 'Caspar, de stenen man' over Caspar de Robles, stadhouder van Groningen, Friesland en Drenthe in de tachtigjarige oorlog.