Hannah Jansen

Nederlanders zijn slechte sprekers, ze bereiden zich niet voor en denken niet na over hun publiek. Herman Jansen schreef er een boekje over. 'Een lage stemt helpt.' 75 Procent van alle congresbezoekers denkt regelmatig aan seks, blijkt uit onderzoek. Dat heeft te maken met de beroerde kwaliteit van de gemiddelde spreker, denkt Herman Jansen, organisator van congressen en auteur van het boek Hoe verpruts ik mijn presentatie?. 'Ik zie heel veel presentaties, waarvan ik denk: dat kan veel beter.' Meest gemaakte fout: de spreker verdiept zich op geen enkele manier in zijn publiek. 'Ze hebben niet in de gaten voor wie ze de presentatie eigenlijk houden', zegt Jansen. Hij ziet dat vooral vaak bij bedrijven die een nieuw product presenteren. 'Ze vertellen simpelweg wat dat product allemaal kan en vragen zich niet af wat het publiek wil weten. Meestal zetten ze een beamer aan en gebruiken ze een standaard powerpointpresentatie .' De oplossing volgens Jansen: 'Je moet eerst vragen wie er allemaal in de zaal zit en wat ze van je willen weten.' Nog een veel gemaakte fout: een opbouw zonder spanningsboog. 'Veel sprekers beginnen te vertellen wie ze zijn en voor welk bedrijf ze werken, dan wikkelen ze punt voor punt hun verhaal af en ze eindigen altijd met conclusies en aanbevelingen. De helft van de zaal slaapt al na tien minuten.' Jansens oplossing: 'Draai het eens om. Begin met de conclusies. Dan heb je kans dat de toehoorders denken: hoe komt die man erbij?' De ergste plaag in presentatieland, is het overvloedig gebruik van clichés. 'Win-win-situatie, resultaatgericht, integraal, procesmatig, visie, commitment, interactief. Het zijn populaire woorden, die adviseurs gebruiken om gewichtig te doen. Sprekers denken vaak dat ze daardoor interessant overkomen, maar de luisteraar denkt: dat verhaal ken ik nu wel.' Een goede remedie tegen clichés is lulkoekbingo. Elke luisteraar maakt zijn eigen bingokaart. In plaats van nummers zet hij clichés in de vakjes. Elke keer als de spreker zo'n cliché gebruikt, kruist de luisteraar een vakje aan, net zolang tot hij een rijtje heeft. Dan moet hij opstaan en 'lulkoek' roepen. Soms heeft de spreker gewoon geen talent, geeft Jansen toe. 'Of een presentatie goed is of niet, hangt voor 50 procent af van charisma.' Charisma valt moeilijk aan te leren. 'Iemand met een hoge stem, komt minder serieus over. Dat is biologisch bepaald. Een brullende leeuw boezemt angst en ontzag in, terwijl een vogeltje vooral mededogen opwekt.' Voor sprekers geldt volgens Jansen hetzelfde. 'Vrouwen zijn daardoor in het nadeel. Als vrouwen al de top halen, in de politiek bijvoorbeeld, dan hebben ze vaak een lage stem. Margaret Thatcher, oud-premier van Groot-Brittannië heeft daarom hard geoefend om een lagere stem te krijgen.' De meeste sprekers doen geen enkele moeite om hun presentatie te verbeteren. 'Het is gemakzucht', denkt Jansen. 'Het komt zo vaak voor dat de spreker te laat komt of een snoertje voor zijn laptop vergeet. Dat zijn doodzonden.' Vaak speelt ook angst mee. 'Bijna iedereen vindt het een eer om gevraagd te worden voor een congres, maar op het moment suprême slaat vaak de podiumangst toe.' Veel sprekers kiezen daarom voor veiligheid door gewoon hun geschreven tekst op te dreunen. Jansen: 'Vooral ministers doen dat. Hun tekst is vaak ook nog door een ander geschreven. Dat is echt dodelijk.'