Henrike Olasolo

Naast het Spaans worden in delen van Spanje nog drie andere talen gesproken: het Catalaans, het Galicisch en het Baskisch. De eerste twee hebben een lange traditie van geschreven literatuur. Dat geldt niet voor het Baskisch. Pas de laatste decennia begint er een traditie van in het Baskisch geschreven literatuur op gang te komen. In deze bloemlezing staan verhalen van zes Baskische schrijfsters, van wie er een (de in Nederland woonachtige Kristina Goikoetxea) in het Nederlands schrijft. Sympathiek is dat de schrijfsters met meer verhalen zijn vertegenwoordigd, zodat de lezers goed de gelegenheid krijgt om van hun werk te proeven. Minder geslaagd is het voorwoord, dat nauwelijks over de Baskische literatuur en deze schrijfsters gaat, maar vooral over de ervaringen van de (Nederlandse) auteur in Baskenland. De bundel laat zien dat de Baskische literatuur van nu niet per se over terrorisme en streven naar onafhankelijkheid hoeft te gaan, de dingen waarmee Baskenland doorgaans wordt geassocieerd. In opvallend veel verhalen staan relatieperikelen centraal. Daarmee laten deze schrijfsters zien dat ze niet 'typisch' Baskisch willen zijn, maar zich van de Baskische taal bedienen om problemen aan te snijden die ook elders spelen.

Tot voor kort was de Baskische literatuur vooral een orale literatuur. Na de dood van dictator Franco in 1975 werd het Baskisch een van de officiële talen van Spanje en kon de geschreven literatuur zich eindelijk ten volle ontwikkelen. Een hoofdrol in deze ontwikkeling speelt de dichter en romanschrijver Harkaitz Cano (1975). Bij uitgeverij Zirimiri Press, die vertalingen uitgeeft van literatuur die in een 'kleine' taal is geschreven, verschijnt zijn eerste Nederlandse vertaling. Het betreft een dichtbundel uit 2001 waarin de Baskische dichter een uitgesproken kosmopolitische literatuuropvatting uitdraagt. Een groot deel van de bundel - te beginnen met de titel - verwijst naar New York, terwijl de gedichten frequent verwijzen naar leven en werk van internationale kunstenaars en schrijvers als Van Gogh, Paul Klee, Sylvia Plath en Boris Vian. Ook in de vele verwijzingen naar het 'gewone' leven overschrijdt Cano de grenzen van zijn streek van herkomst en doet hij op speels-ernstige wijze een gooi naar het modern-universele. Tweetalige editie (Baskisch/Nederlands).