Mark Wildschut

Dat niets nog gunstig evolueert, dat alles alleen maar erger wordt, dat de wereld op een catastrofe afstevent, dat we geen heil van elkaar moeten verwachten - het zou niet zo erg zijn, of alleszins zou het met een geruststellende zekerheid gepaard gaan. Het ware probleem is dat alle mensen niet alleen de herinnering kunnen oproepen aan een beter leven en een betere wereld - ze lijken tot de realisatie ervan bij momenten probleemloos in staat. Een recent voorbeeld van een dergelijke verwezenlijking is de publicatie door uitgeverij Octavo, een halve eeuw na de originele verschijning, van de Nederlandse vertaling van twee essaybundels van de Duitse filosoof Theodor W. Adorno (1903-1969): Prisma's: cultuurkritiek en maatschappij (origineel verschenen in 1955) en Zonder richtlijn: parva aesthetica (uit 1967). Ze zijn al een tijdje aangekondigd, en door de moeilijkheid van de vertaling ook uitgesteld, maar toch: plots liggen deze twee boekjes daar, respectievelijk 336 en 204 bladzijden - en voor de overheersende, hedendaagse cultuur (in de Lage Landen) moeten ze even onwaarschijnlijk en ongelooflijk zijn als het colaflesje dat voor de voeten van de inboorlingen uit de hemel viel in de film The Gods Must Be Crazy. Al meteen de prachtige, ingehouden verleidelijkheid van de vormgeving, het kleine formaat, de grote hoeveelheid tekst per pagina en de volstrekte afwezigheid van illustraties, maken duidelijk dat hier iets uitzonderlijks tevoorschijn is gekomen. [...]