W. Vuursteen

Oudere lezers zullen ze nog wel herinneren; de beurtschepen die tot in de jaren zestig van de vorige eeuw vaste diensten voor stukgoederen onderhielden tussen aan het water gelegen steden en dorpen. Deze beurtdiensten werden zowel door particulieren uitgevoerd als door rederijen. Van deze laatste was de Rederij Telegraaf, die diensten uitvoerde tussen Amsterdam, Rotterdam, Brussel, Antwerpen,Gent en die enige tijd zelfs op Duinkerken en Emden voer, wel de bekendste. Na de tweede wereldoorlog zijn al deze beurtschepen, ook die van de Telegraaf, in een paar jaar tijd niet alleen van het water, maar ken¬nelijk ook het nationale geheugen verdwe¬nen. Een zoektocht op internet over deze indertijd toch belangrijke schakel in onze nationale economie levert zo goed als niets op. Toch is Rinze Mast er in geslaagd dankzij intensief graven in archieven en gesprekken met nabestaanden van mensen die er bij betrokken waren, een goed beeld van de Telegraaf-diensten te scheppen. Een knap stukje werk omdat de geschiedenis van de uitbaters van deze diensten bepaald niet rechttoe, rechtaan is. Maar het heeft hem ongetwijfeld geholpen dat zijn beide ouders uit beurtvaartkringen voortkwamen en dat hij zelf als stuurman heeft gevaren en zijn carrière als havenmeester van Delfzijl en de Eemshaven beëindigde. De eerste Telegraaf- schepen werden in 1856 voor het vervoer van vracht en passagiers tussen Rotterdam en Antwerpen in de vaart gebracht door Pie- ter, Leendert en Fop Smit Junior, telgen uit de befaamde Smit-dynastie uit Kinderdijk. De naam van de rederij werd Fop Smit Jr. & Co. In 1873 werden de dienst en een deel van de schepen overgenomen door rederij J. Smit & Co. Een nieuwe en belangrijke peri¬ode begint in 1895 wanneer de Telegraaf¬dienst in handen komt van Expeditiebedrijf H. Braakman & Co (HBC) en Ruys & Co. HBC speelt een grote rol in de expansie en instandhouding van het bedrijf en een deel van het boek is dan ook gewijd aan de dit bedrijf dat door gebrek aan opvolgers in de jaren dertig de zaken helemaal aan Ruys & Co moet overdoen. Na de Tweede Wereldoorlog gaat het als gevolg van de opkomst van de vrachtauto en de container bergaf met de Telegraaf-rederij en in 1968 valt het doek definitief. Braakman gaat verder met autotransporten en de schepen worden ver¬kocht. 'Sic Transit gloria mundi' schrijft de auteur terecht boven zijn weergave van het einde. Rederij H. Braakman & Co is een waardevol stuk geschiedschrijving over een te snel vergeten hoofdstuk uit de geschiede¬nis van de Nederlandse binnenvaart. Het zou mooi zijn als er ook nog eens zo'n boek kwam over de door Fop Smit opgerichte Rederij Thor, die beurtdiensten hield op de benedenrivieren