Jan van Toorn behoort, met Wim Crouwel, Karel Martens en Walter Nikkels, tot de generatie ontwerpers die in de jaren zeventig en tachtig beeldbepalend was voor de Nederlandse grafische vormgeving. Aan zijn sociaal bewogen ontwerppraktijk ligt een opvatting van communicatie ten grondslag die is gebaseerd op democratische wederkerigheid en solidariteit met het publiek. Haaks op de heersende vormen van visuele communicatie brengt de visuele journalistiek van Van Toorn betekenis tot stand in dialoog met de kijker en lezer. Designpublicist Els Kuijpers maakt in and/or, on contradiction in the work of Jan van Toorn de methode van Van Toorn inzichtelijk.

De auteur zet daarbij verschillende wetenschappelijke methodes, journalistieke strategieën en retorische figuren in voor het eigen doel: het doorbreken van stereotiepe beeldvorming. Het boek is ontstaan in nauwe samenwerking tussen auteur en ontwerper. De gelaagde tekst met tal van zijsprongen en ontsporingen is vergelijkbaar met het visuele ontwerp van Van Toorn zelf; de gelaagde structuur van het ontwerp volgt de literaire onderneming van Kuijpers.