Lezen, schrijven en rekenen vormen het cognitief kapitaal dat op de basisschool verworven wordt. Lezen is de kern van dat kapitaal, omdat het voorwaardelijk is voor de cognitieve ontwikkeling van een kind. Met behulp van technisch lezen kunnen kinderen de schriftelijke taal ontsleutelen. Ze krijgen toegang tot de wereld der volwassenen. Door begrijpend lezen worden zij onafhankelijker in het verzamelen en verwerken van informatie. Een belangrijk deel van het cognitief kapitaal wordt in de eerste jaren van het basisonderwijs gevormd. Wie daar tekortschiet of achterstanden oploopt, krijgt het moeilijker met het vermeerderen van kapitaal. Zeker ook in het vervolgonderwijs waar vakkennis en vaardigheden op basis van interesse, inzet en prestaties essentieel zijn.

In dit boek maken de auteurs een kritische analyse van opmerkelijke ontwikkelingen die het onderwijs afleiden van zijn primaire taak. Het gaat hierbij om visies op leren, om opvattingen over ontwikkeling en opvoeding van kinderen, en onderwijs dat onder de noemer van de maatschappelijke opdracht steeds dwingender met politieke doelen geconfronteerd wordt. De auteurs pleiten voor meer professionele autonomie van de leraar en voor het veiligstellen van cognitief kapitaal.