Hoe en wat - Inleiding en verantwoordingVooraf – Zomer 2015Obbe – Boer op de stalbankSjutje – Een bitter levenSjoerd – Nog lang geen veeartsTjerkje – Tante OversteHarm – Het is nou zoYeb – De aarde is hardBertus – Ben jij dat?Jappie – Nog lang geen priesterGatske – De lieve vredeRudolf – Mijnheer Ja-jaGriet – Nergens thuisSuuske – De zorgsterDreke – TripketreeBonne – De Caramba!Obe – De grote kleine zwijgerDe een na de anderDe gekkenboel van de oorlogWaar komt het vandaan?Thuis op De TempelHet Rijpster roomse levenLiza – Alles mit GodAchteraf – Zomer 2021Bijlagen:Medewerkers en toponiemenHuizen en bewonersNamenregisterHoe ging het zo mis?Zie voorop dit boek de Postma’s op een mooie dag in mei, 1926. Zo serieus mogelijk staan en zitten ze daar, op hun erf in de schaduw van de grote iepenboom. De fotograaf heeft z’n best gedaan, hij heeft de mooiste gekozen, ze staan er goed op allemaal. Bijna net zoals ze zijn: een vader, een moeder, vijf dochters en acht zonen op hun paasbest. Wat was er aan de hand, dat ze Roel Elzinga uit Bolsward lieten komen om het hele gezin voor eens te vereeuwigen? En, niet te vergeten, kapper Yme van der Meer uit Blauwhuis, om de zware baarden van de oudste jongens af te scheren en iedereen het haar wat in model te brengen? Wie zou die vouwen zo secuur in de broeken hebben gestreken? En dan die schoenen, die gepoetst zijn, dat ze glimmen als een eikel. Als een verlakte hondenkeutel, zou Bonne hebben gezegd. Alles lijkt in orde. De zon schijnt op de dakpannen en het wagenhok staat fris in de verf. De eiken knopstoelen uit de kamer staan voor de gelegenheid in het gras van vóór de nieuwe gierkolk. Geen weet van wat er nog aan het licht zal komen. Dit zijn de Postma’s van De Tempel in de Sandfirderrijp. Stuk voor stuk kijken ze ons aan, precies zoals de fotograaf het wilde. Wij kijken terug.'De 13 van Obbe en Sjutje' is de Nederlandse vertaling van het Friese boek 'De 13 fan Obbe Sjutsje' dat in 2022 drie drukken beleefde en alom waardering oogstte.In dit prachtig geïllustreerde en vormgegeven boek worden de levens beschreven van veeboer Obbe Postma, zijn vrouw Sjutje Ydema, en hun dertien kinderen. Het gezin woonde vanaf 1916 op de boerderij De Tempel in de Sandfirderrijp, een uithoek van de Friese rooms-katholieke enclave Blauwhuis.Door hun erfelijke kwetsbaarheid voor schizofrenie waren de meeste gezinsleden wat de auteurs ‘niet goed’ of op z’n minst ‘wankel van geest’ noemen, in een tijd dat er nog vrijwel geen goede medicijnen en behandelmethoden waren voor psychische ziekten. Er heeft zich daar in de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw dan ook heel wat afgespeeld. Dat maar liefst zes van de acht zonen met schizofrenie in een psychiatrische inrichting terechtkwamen, mag beslist wel een unicum worden genoemd.In De 13 van Obbe en Sjutje hebben de auteurs geprobeerd deze even aangrijpende als boeiende familiegeschiedenis zo nauwkeurig mogelijk te reconstrueren aan de hand van bewaard gebleven geschriften en de herinneringen van mensen die een en ander van dichtbij of van horen zeggen hebben meegemaakt. Dat viel nog lang niet mee, omdat er in gesloten gemeenschappen nog steeds een taboe lijkt te rusten op het benoemen van min of meer erfelijke ziektegevallen van de geest. Dit is dan ook een nooit eerder verteld verhaal. Zelfs in de eigen familie werd niet gesproken over wat er in de jaren voor de oorlog allemaal was gebeurd. Interessant is ook hoe er door verschillende bevolkingsgroepen tegenaan werd gekeken en mee om werd gegaan. Een apart hoofdstuk is gewijd aan de genealogische achtergrond.Gelukkig is het niet allemaal kommer en kwel en worden ook de mooie en grappige kanten van het familieverhaal belicht.Veel meer over en uit het boek is te vinden op de website www.goaitsen.nl