Via Kant en Montesquieu, twee grote ‘denkers in evenwicht’, teruggekeerd in onze tijd constateert René Foqué dat veel uit balans is. Niet alleen staat de rechterlijke macht onder groeiende druk, ook dreigt de politiek zijn representatieve rol te verliezen terwijl dat verre van gecompenseerd wordt door participerende burgers. Deze scheve verhouding maakt de democratische rechtsstaat tot een steeds onrustiger bezit, is de conclusie.Opinieleiders die openlijk tornen aan de onafhankelijke rechtspraak. Parlementen waar steeds ruwere taal wordt geuit. Staatshoofden die de democratische rechtsstaat als een contradictio in terminis zien… Het verbond tussen rechtsstaat en democratie verkeert in zwaar weer, meent rechtsfilosoof René Foqué. En dat heeft alles te maken met het opkomende populisme in Europa − in een tijd die beheerst wordt door incidentenpolitiek, ‘onmiddellijkheid’, de logica van het marktdenken.Foqué neemt ons mee naar het antieke Athene en laat zien hoe rechtsstaat en democratie van oudsher verweven zijn: door de gelijkwaardigheid van allen voor en door de wet. We stuiten er op een diepe afkeer van hubris: het respectloos benaderen van de ander in woord en gedrag. Maar waar we ook veel van op kunnen steken, is paideia: door onderwijs en cultuur zijn mensen tot actieve burgers te verheffen, die meedenken over het algemeen belang – ook op de lángere termijn. Via Kant en Montesquieu, twee grote ‘denkers in evenwicht’, teruggekeerd in onze tijd constateert René Foqué dat veel uit balans is. Niet alleen staat de rechterlijke macht onder groeiende druk, ook dreigt de politiek zijn representatieve rol te verliezen terwijl dat verre van gecompenseerd wordt door participerende burgers. Deze scheve verhouding maakt de democratische rechtsstaat tot een steeds onrustiger bezit, is de conclusie. Maar: de auteur van dit boeiende essay geeft ook wegen aan naar herstel van een duurzaam evenwicht.