Het boek heeft 256 stevige pagina's in een hard¬cover, waarbij een schilderij van de Fokker CV '631' van de hand van Serge Stone de voorkant siert. Ruim 440 vaak onbekende foto's en een groot aantal tekeningen, waarvan vele zijaanzichten in kleur maken het boek tot een aantrekkelijk geheel. Het boek beschrijft in de drie in de naam genoemde hoofdstukken, de ontwikkeling, het gebruik en de ondergang, diepgaand de geschiedenis van de Fok¬ker CV bij de Nederlandse Luchtvaart Afdeling. En hierbij blijft het niet! Bij de ontwikkeling wordt gekeken naar de voorgangers van de CV, de D.VII, D.X, D.XI, D.XIII, Cl, C.IVen naar de concurrent van dat moment, de NVI FK 31. Uitgebreid komen de proefvluchten aan bod, waarbij de in de praktijk op¬gedane ervaringen tot aanpassingen van het model leidden. Ook de opbouw van de romp en de vleugels wordt belicht. Het hoofdstuk 'gebruik' begint in 1925 met de bestelling van de LVA van zes CVI verkenners. De CVI was de 'lichte' uitvoering van de CV, met een motorvermogen dat onder de 350 pk van de CV lag. Beproevingen, bewapening, verschillende moto¬ren van alle CV / CVI typen worden gedetailleerd besproken. Wat de LVA met de toestellen deed, komt in het on¬derdeel 'Operationele dienst bij LVA' aan de orde. De organisatie van de LVA, de CV op de Parijse Salon, de Coupe Echard, eigenlijk alles waar de CV / CVI is betrokken. Nieuwe inzichten bij de LVA leidden tot ontwerpen en bouw van eventuele opvolgers, zoals de Fokker C VIII en de CIX voor de verkenningsta¬ken en de D.XVI en D.XVII voor de jachttaken. Voor de ontwikkeling van de deze toestellen hebben de ervaringen met de CV een zeer belangrijke rol gespeeld. Ook deze ontwikkelingen worden in het boek besproken. Uitgebreid wordt de 'midlife update' van de CV be¬sproken: het uitrusten van de resterende toestellen met de Rolls Royce Kestrell motor en de ontwikke¬ling van de LVA tijdens de toenemende spanningen in de tweede helft van de jaren dertig. Het derde deel van het boek begint bij de eerste mobilisatie in september 1939. Hoe de CV's waren gegroepeerd en op welke velden wordt in dit deel verteld. Dan komen alle operationele vluchten in de mei-dagen van 1940 aan de orde, hoe en van waar¬uit werd geopereerd. Eigenlijk een heel overzicht van de oorlog in die mei-dagen, met o.a. de posities van de Duitsers op verschillende momenten. Aan het eind van het boek worden een aantal foto's gegeven van een 'walk around' in kleur van de enige overgebleven CV in het Aviodrome. Het boek eindigt met een aantal tabellen en de levensloop van alle CV's van de LVA. Toen Edwin Hoogschagen zich realiseerde dat er nooit een standaardwerk was verschenen over de Fokker CV, was dat de start van zijn onderzoek. De CV was waarschijnlijk nooit opgepakt, daar de geschiedenis van dit toestel behoorlijk ingewikkeld was. Maar zes jaar onderzoek hebben een echt stan¬daardwerk opgeleverd, een boek waarvoor de 'grote jongens' in de luchtvaartschrijverij zich niet voor zouden schamen. Op deze leeftijd zo'n werk neerzetten beloofd veel voor de toekomst en ik kijk al uit naar het tweede deel, dat de CV bij de MLD, de LA-KNIL en de buitenlands gebruikers behandelt. Ik kan dit boek niet anders dan aanbevelen, het is een zeer gedegen werk dat niet alleen over het vlieg¬tuig de CV gaat, maar het ook in de context van zijn tijd plaatst. Fokker C.5 Ontwikkeling, gebruik en ondergang kost Eur 36,95 exclusief verzendkosten. Het boek is ook verkrijgbaar bij de museumshop 'De Brik" in het Militaire Luchtvaart Museum (denk aan de korting, in de winkel als Vriend).