Meer dan honderd erkende spelersmakelaars – en nog veel meer niet erkende – vissen in de vijver van de jeugdcompetities. Sjaak Swart en andere talentenjagers over hun spelershandel. ‘We babbelen wat en doen een rondootje, met Søren Lerby in het midden.’ Topclubs FC Bar­ce­lona en Arsenal probeerden onlangs de zeventienjarige centrale verdediger van Ajax A1 Daley Blind in te lijven. Vader Danny – oud-speler en tegenwoordig manager bij Ajax – wist zijn zoon er na een bezoekje aan Ar­se­nal van te overtuigen dat hij nog niet voor het grote geld moest kiezen. De Blindjes zagen hoe scouts jaarlijks tientallen ambitieuze jongens uit heel Europa bij het Emirates Stadium afzetten. De competitieve sfeer onder deze beloftespelers deed zelfs de twee doorgewinterde Ajacieden huiveren. Daley tekende toch maar liever een driejarig semiprofcontract in Amsterdam. Daarmee is hij een uitzondering – Britse clubs deden deze zomer weer ongestoord inkopen op het Europese vasteland. Vooral uit Ne­der­land keerden de Engelse talentenscouts opgewekt terug: het wemelt hier van betaalbare, goed opgeleide talenten. FC Ports­mouth haalde spits Nadir Ciftci (16) weg bij ADO Den Haag, FC Fulham nam aanvaller Danny Hoe­sen (17) van Fortuna Sittard over – Hoe­sen had nog maar één wedstrijd in het eerste van For­tu­na gespeeld. Liverpool en Arsenal importeerden linksbuiten Vincent Weijl (17) en middenvelder Oguzhan Özyakup (15) van AZ. Voor jaarinkomens van soms twee ton spelen en trainen ze nu met topspelers uit het eerste elftal en een keur aan jeugdspelers uit de hele wereld. Met zoveel concurrentie is de Premier League heel ver weg, waarschuwde Danny zijn Daley. Niet erg, vinden Nadir, Danny, Vincent en Oguz­han. Op een debuut in de eredivisie hadden ze net zolang moeten wachten. In de eredivisie en eerste divisie krijgen elk jaar zo’n dertig spelers uit de opleidingen een kansje in het eerste. Als ze niet heel snel voldoen aan de wensen van de hoofdtrainer, dan ruilt die hen in voor een ander. Ondertussen verpieteren ze in het tweede elftal. Dan liever het ongewisse avontuur. ‘Natuurlijk kies ik daarvoor,’ zegt Nadir Ciftci van FC Ports­mouth. ‘Een Franse en een Australische jongen azen op dezelfde positie als ik. Alleen maar goed toch, om daar tegen op te boksen?’ Play hard, sign smart De talentenkoorts onder buitenlandse clubs wordt aangewakkerd door de Homegrown Rule, die de UEFA vorig seizoen invoerde. Bij internationale wedstrijden, zo bepaalde de Europese voetbalorganisatie, moeten acht van de vijfentwintig selectiespelers door de club zelf zijn opgeleid. Tussen hun vijftiende en eenentwintigste, minimaal drie jaar lang. Veel Britse clubs beschikken over redelijke opleidingen, maar voor de ontwikkeling van talent onder vijftien zijn in Engeland nog altijd de scholen verantwoordelijk. Zodoende moeten vóór hun achttiende briljantjes van elders worden gehaald. Dan gelden ze wél als local trained. ‘Britse, maar ook Duitse en Spaanse talentenvissers hebben de Nederlandse kweekvijver nauwkeurig in kaart gebracht,’ zegt Dun­can Smit van zaakwaarnemerskantoor Pro Un­limi­ted – motto: play hard, sign smart. In zijn kantoor tegenover het Haagse Vredespaleis hangen gesigneerde voetbalshirts in lijsten. ‘In het buitenland weten ze precies wat er hier rondloopt. De grotere Engelse clubs hebben elk vijftien scouts permanent op het Europese vasteland rondlopen.’ De ex-speler van SVV en Ipswich Town begeleidt naast profspelers als Ricky van den Berg vijftien jeugdspelers van clubs als ADO Den Haag, HFC Haarlem, Top Oss en het Belgische Beveren. Met zijn vader, die fiscalist is, voerde hij een jaar geleden namens Arjen Robben en zijn vader de onderhandelingen met Real Madrid. Smit bezoekt vijf jeugdwedstrijden per week. Daar treft hij steeds dezelfde gezichten. ‘Minstens drie buitenlandse scouts per wedstrijd. Zelfs bij de C- en B-junioren van betaaldvoetbalorganisaties zijn ze van de partij.’ Om een jonge speler te kunnen vastleggen, moeten ze eerst langs een spelersmakelaar als Smit. Die behartigt de belangen van het talent – vaak tot ergernis van de KNVB, clubs en opleiders. Met hun honoraria van soms tientallen procenten per profcontract onttrekken zaakwaarnemers jaarlijks dertig miljoen euro aan Nederlandse voetbalclubs. Bijgoochem Omdat het makelaars is verboden om spelers op jeugdcomplex De Toekomst van Ajax te benaderen, wachten ze buiten de hekken. Hun opdringerigheid ergert Jan Olde Riekerink, hoofd opleiding van Ajax. ‘Onze spelers denken door al die aandacht niet meer aan het spel, maar aan een contract,’ zegt hij in zijn kantoortje achter in het clubhuis. In de kast achter hem staat van elke speler een ordner met beoordelingen. Onder de namen van de talenten staat een streep, bij die van de toptalenten een sterretje. Aan wie stoort Olde Riekerink zich het meest? Aan Johan Cruijff, die altijd maar kritiek spuit op zijn opleiding? Aan de hijgerige media? Aan de klagende ouders van zijn jeugdspelers? ‘Nee, echt hoofdpijn krijg ik pas van de tientallen zaakwaarnemers die altijd maar aan onze jeugdspelers trekken.’ Op steenworp afstand van De Toekomst houdt Sjaak Swart kantoor bij het bedrijf van spelersmakelaar Søren Lerby. De ogen van Swart (70) – Ajax-icoon en begeleider van veel jonge Ajacieden – glanzen donker van ergernis als hem de kritiek van Olde Riekerink wordt voorgelegd. ‘Krijgt Jan hoofdpijn van zaakwaarnemers? Dan zal hij óns zeker niet bedoelen. Wij zijn heel correct. Sommige anderen niet nee, die doen zaken vanuit de Febo. Jan laat die types zelf binnen, bij Ajax. Terwijl hij wéét wie het zijn. In het clubhuis houdt hij ze wel in de gaten. Maar als hij in zijn kantoortje zit, ziet hij niet dat die kerels buiten bij de kleedkamers rondhangen. Ik zit elke dag op De Toekomst, maar als een speler mij een handje komt geven, is er altijd wel de een of andere bijgoochem van Ajax die erop let of we niet met elkaar praten.’ Kan Swart zich voorstellen dat hij onrust veroorzaakt onder de jeugdspelers? ‘Kijk, je hebt zaakwaarnemers die jonge jongetjes gek maken. “Ik breng je wel weg naar Engeland,” zeggen ze dan, “bij Ajax krijg je geen kans.” Díe moeten worden aangepakt.’ Hij en Lerby doen dat anders, zegt de voormalige rechtsbuiten die op zijn achttiende debuteerde in het eerste elftal van Ajax en er zeventien jaar bleef voetballen. ‘Wij doen alles samen met de ouders. Wij brengen in principe geen spelers naar het buitenland.’ Hoe A1-topscorer Jordy Brouwer dan vorig jaar bij Liverpool terechtkwam? ‘Aan Jordy was een profcontract beloofd, maar Ajax stelde het steeds uit omdat jeugdtrainers hem lui vonden. Liverpool keek al een half jaar naar Jordy, en Jordy wilde ook. We hebben Ajax nog gewaarschuwd, maar Jordy tekende een mooi contract. Of Ajax pissig was? Ze weten dat het hun eigen schuld was.’ Brouwer kreeg deze zomer bij Liverpool geen officieel rugnummer toegewezen. Hij klaagt nu over het ‘dramatische’ rugbyveld waarop hij moet spelen, is bang stil te staan in zijn ontwikkeling. Hij wil weg – dat betekent handel voor Swart en Lerby. En het wás al zo’n goed jaar voor het tweetal. Ter bescherming van ­talenten – en om leegloop van de jeugdteams te voorkomen – bood Ajax afgelopen seizoen maar liefst achttien B- en A-junioren een jeugdcontract aan. Een hoogst ongebruikelijke actie, die andere Nederlandse clubs zich niet kunnen veroorloven. Ajax houdt er eigenlijk ook niet van, het zorgt maar voor scheve gezichten in de kleedkamer. Nu verdienen de zestienjarige jongens het minimumloon. En het werkt: dit seizoen zijn maar liefst zestien van de 28 selectiespelers van Ajax eigen kweek – veel meer dan voorheen. De meesten worden begeleid door Sjaak Swart en Sören Lerby. Pepermuntje Danny Hesp, voorzitter van spelersvakbond VVCS, schrikt regelmatig van contracten van jonge spelers die hij onder ogen krijgt. ‘Bij sommige transfers gaat meer geld naar de zaakwaarnemer dan naar de speler. Gebruikelijk is drie tot vijf procent van het budget dat een club over heeft voor een speler. Maar als een rijke buitenlandse club een speler heel graag wil, loopt dat soms op tot twintig, dertig.’ Laatst kreeg Hesp een vader van een talentvolle speler van veertien jaar op bezoek – helemaal overstuur. Hij had het ‘managementcontract’ voor drie jaar dat hij namens zijn zoon met een licentieloze makelaar tekende eens goed nagelezen. Bij een eerste profcontract van zijn zoon krijgt die man twintig procent, bij doorverkoop nog eens twintig. Alle bijkomende juridische kosten zijn voor rekening van de speler. ‘Hoewel de FIFA het niet erkent, is zo’n contract op zichzelf legaal. De familie kan er niet onderuit. Die jongen voelt op zijn veertiende al de druk van een wurgcontract.’ Sjaak Swart kent ze wel, mannen die – tegen de FIFA-regels in – jongens al ruim voor hun zestiende benaderen. ‘De hoogste tijd dat Ajax ze eruit schopt, maar dat doen ze niet. Wij worden meegetrokken in dat sfeertje. Er zijn makelaars die al op de dertiende verjaardag bij de mensen thuis komen.’ Met een scooter als ­cadeau? ‘Nee, dat kregen ze van míj, volgens meneer Derksen in de Voetbal International. Nou, nog geen pepermuntje geef ik ze.’ Lerby en Swart zijn met de spelersstallen van Rob Jansen (Ibrahim Afellay, Vincent van den Berg van Arsenal), Sigi Lens (Royston Drenthe, Calvin Jong-a-Pin) en Kees Ploegsma (Dirk Marcellis, Jeremain Lens) marktleiders in de handel in jonge voetballers. De bureaus richtten samen Pro Agent op, een belangenvereniging die alleen makelaars toelaat met een FIFA-licentie die zich onderwerpen aan het tuchtrecht van de KNVB. Toch herken je volgens Pro Agent een goede zaakwaarnemer niet aan dat papiertje, maar aan zijn voetbalachtergrond of onderhandelingstalent. ‘Flauwekul,’ vindt Remy Reynierse, assistent-bondscoach van Jong Oranje, ‘die zaakwaarnemers voegen helemaal niks toe aan een speler. Ouders hebben geen idee wie ze in huis halen.

ZEEBURG - Veel jongetjes dromen er van om net zo goed te worden als Klaas-Jan Huntelaar of Ronaldinho. Fantasieën over het winnende doelpunt in de WK-finale of Champions League. Ook journalist Jeroen Siebelink (40) wilde dat. Zijn droom kwam helaas niet uit. Wel schreef hij een boek waarin staat hoe voetbaltalenten de top kunnen bereiken. Gisteren overhandigde hij het eerste exemplaar van De Voetbalbelofte aan een aantal hoofdrolspelers uit het boek. De uitreiking vindt plaats bij zijn eigen club: WV-HEDW in Oost. Siebelink interviewde voor zijn boek profspelers als Kees Luyckx (AZ), Danny Buijs (Feyenoord) en Tessa Klein Braskamp (FC Twente), maar ook Jan Olde Riekerink (Hoofd Opleidingen bij Ajax, jeugdpsychologen en liep hij een tijd bij de jeugdopleiding van PSV mee. Zelf begon de Zeeburger op zijn zevende bij VV Blauw/Geel '55 in Ede. 'Dat ging best heel goed', blikt hij terug. 'We werden kampioen en ik stroomde door naar de hogere elftallen. Na de C1 werd ik echter in de B2 gezet. Ik snapte niet waarom dat was. Ik was tenslotte echt op een leeftijd dat je droomt van een profcarrière. Later begreep ik pas dat het vanwege mijn leeftijd was.' De teleurstelling was echter zo groot dat het plezier in voetballen verdween. Een misrekening zo beseft hij later. Jeroen: 'Het is helemaal niet raar om eerst in de B2 te spelen en dan door te gaan naar een hoger elftal. Ik zag het als een nederlaag. Jaren verstrijken. Later ging ik studeren in Rotterdam en werd lid van VOC Schiebroek. Vervolgens in Deventer en Arnhem, maar het voetbal en de beleving was toch anders dan in mijn jeugd.' Het echte plezier vond Siebelink weer terug bij WV-HEDW in Amsterdam. Niveau is minder belangrijk geworden. 'Een hele gezellige sfeer met spelers die ook allemaal wel redelijk hoog hebben gevoetbald. Het kan er nog best pittig aan toe gaan, al is het plezier toch het belangrijkst.' Inmiddels komt zijn gezin op de eerste plaats. Maar de droom bleef. Zelfs nu nog. 'Ik zou stiekem nog steeds een uitnodiging van bondscoach Bert van Marwijk willen krijgen om in Oranje te spelen. Daarom ben ik dit boek gaan schrijven. Ik hoop dat voetbaltalenten hier een soort handboek in vinden om eventueel de top te halen. Er staan denk ik veel nuttige tips en verhalen in van voetballers die die weg aan den lijve hebben ondervonden. Tevens geeft het denk ik een mooi beeld van hoe onze beroemde Nederlandse jeugdopleiding er uitziet', aldus Siebelink.