I. Inleiding en samenvatting 7I.1 Op weg naar een nieuwe economie: de prosumenteneconomie 9I.2 Zorgdynamiek op de werkvloer: min of meer autonoom 10I.3 Waarom werkt de zorg toch zo goed!? 11II. Op weg naar een ‘nieuwe’ economie: prosumenteneconomie 23II.1 Welvaartsstijging in de afgelopen honderden jaren 23II.2 Maar wat gebeurt er? Over nieuwe technologie en een nieuweconsument 24II.3 Het prosumentenmodel 27II.4 Organisatie van de economie gaat op de schop 28II.5 Grootschalig en kleinschalig: geheel andere betekenis 29II.6 Ontwikkeling bruto nationaal product: onderschat 29II.7 Andere organisatievormen van consumenten 30II.8 Hybride economie en rol van de overheid 31II.9 Van haves and havenots naar cans and cannots 32II.10 Slotopmerkingen 33III. Het gebeurt op de (zorg)werkvloer! 35III.1 Ontwikkelingen en trends in de zorg: context 36III.2 Theoretisch kader: levels of decision making 39III.3 Wat betekent de invoering van de budgettering voor de werkvloer? 41III.4 Innovatie op de werkvloer en de rol van bestuurders: zevenwerkniveaus 46III.5 Werkvloer centraal en het coalitieakkoord 48Bijlage I Integratie medische en bedrijfsvoeringsbesluitvorming 51Bijlage II Zeven besluitvormingsniveaus (stratificatiemodel Rowbottom & Billis) 52IV. Kijken naar de werkelijkheid 57V. Reactie op VWS-discussienota ‘Zorg voor de toekomst’ 63V.1 Inhoud discussienota: enkele hoofdlijnen 63V.2 Primaire, secundaire en tertiaire preventie: essentieel verschil 64V.3 Bekostiging, financiering en financiële prikkels: zorginhoud 66V.4 De veranderkracht in de zorg is groot 73V.5 Arbeidsmarkt 74VI. Het nieuwe normaal 77VII. Het tienpuntenplan voor de bekostiging 81VIII. Enkele algemeen economische beschouwingen en in het bijzonder over de inkomenselasticiteit voor zorg 87VIII.1 Het zorgsysteem: multilevel beslissingssysteem 91VIII.2 De bekostigingskant: scheiding allocatie en aanwending 91VIII.3 De verzekeringskant: sterk overheidsgereguleerd 92VIII.4 Inkomenselasticiteiten in de toekomst: cliënt meer beslisser 95VIII.5 Technologie en zorg 95VIII.6 Ontwikkelingen cliënten/patiënten 97VIII.7 Centrale rol en positie cliënten in de zorg en in het systeem 98VIII.8 Conclusie 99De zorg is het domein van de patiënten en de zorgprofessionals! De dynamiek in de zorg – zoals, innovatie, kwaliteitsontwikkeling en efficiency – ontstaat dan ook in de relatie tussen patiënt en zorgprofessional. Deze dynamiek wordt in zeer grote mate ondersteund en mede gestuurd door de technologische en wetenschappelijke ontwikkelingen, die zorgprofessionals aanbieden aan hun patiënten. En natuurlijk door grote veranderingen bij patiënten zelf, in demografische en epidemiologische zin, maar ook in termen van onder meer opleidingsniveau, inkomenspositie, mondigheid, steeds grotere behoefte aan eigen regie.Dit alles heeft grote consequenties voor de context, waarbinnen de relatie tussen patiënt en zorgprofessional zich ontwikkelt c.q. kan ontwikkelen. Dit alles vormt de kern van de zorg.Daarnaast zien we – in de gehele economie – dat de consument in steeds meer productieprocessen (soms grotendeels) de rol van producent op zich neemt, het zogenoemde prosumentenmodel. Deze ontwikkeling zien we ook in de zorg. Guus van Montfort geeft hiervan veel concrete voorbeelden in dit boek.De rol en betekenis van de (landelijke en lokale) overheid, zorgverzekeraars, zorgkantoren en bestuurders van zorginstellingen, zijn dienend aan de zorg, namelijk faciliterend, ondersteunend, randvoorwaardenstellend.Het beleid van de overheid en zorgverzekeraars moet aansluiten op de dynamiek op de werkvloer. Als dat niet gebeurt, krijgt men een zeer sterke toename van de administratieve lastendruk. Deze dynamiek heeft in grote mate een autonoom karakter ten opzichte van dat beleid. Het beleid – denk bijvoorbeeld aan de bekostiging – past zich dan in de praktijk hierop aan. Zo heeft de prestatiebekostiging in grote mate een budgetachtig karakter, en een positieve impact gehad op innovatie, kwaliteitsontwikkeling en samenwerking. Het in dit boek voorgestelde Tienpuntenplan voor de bekostiging sluit goed aan bij deze dynamiek en tevens bij het beheersingsbeleid van de overheid en de zorgverzekeraars.