Voorwoord door Carol Ann Tomlinson Introductie door Meike Berben1 Wat is differentiëren?_ 1.1 Waarom dit boek?1.2 Definitie: wat is differentiëren?1.3 De winst van differentiëren 1.4 Samenvatting 1.5 Meer lezen 2 Voorwaarden om goed te differentiëren: de vaardigheden van docenten 2.1 Onderzoek naar differentiatie 2.2 Model van docentvaardigheden 2.3 Samenvatting 2.4 Meer lezen 3 Differentiëren: zo begint u3.1 Stap 1 - verzamelen van gegevens 3.2 Stap 2 - analyseren 3.3 Stap 3 - clusteren van leerlingen3.4 Stap 4 - ontwerpen van aanbod3.5 Stap 5 - organisatie van de differentiatie3.6 Samenvatting 3.7 Meer lezen 4 Differentiëren in instructie 4.1 ADI: een effectieve lesstructuur4.2 Differentiëren met IGDI4.3 Differentiatie in de instructie in een combinatieklas 4.4 IGDI+: aandacht voor begaafde leerlingen 4.5 Samenvatting 4.6 Meer lezen 5 Differentiëren in verwerking 5.1 Uw doelen bepalen5.2 Differentiëren in verwerking: inhoud 5.3 Differentiëren in verwerking: werkvormen 5.4 Differentiëren in verwerking: opbrengst 5.5 Samenvatting 5.6 Meer lezen 6 Verdieping in leervoorkeuren 6.1 De Leercyclus van Kolb 6.2 De Leerstijlen van Vermunt6.3 De Leervoorkeuren van Ruijters6.4 De Meervoudige intelligenties van Gardner 6.5 Samenvatting 6.6 Meer lezen 7 Differentiëren in leertijd7.1 Tempodifferentiatie 7.2 Preteaching en differentiëren in huiswerk7.3 ‘Flipping the classroom’7.4 Remedial teaching7.5 Samenvatting 7.6 Meer lezen8 Toetsing en differentiatie8.1 Formatief handelen en summatief toetsen8.2 Gedifferentieerd toetsen in de praktijk: enkele mogelijkheden 8.3 Differentiatie in toetsvormen 8.4 Flexibel, adaptief en relatief toetsen 8.5 Differentiatiemogelijkheden bij eindexamens (in het voortgezet onderwijs) 8.6 Samenvatting 8.7 Meer lezen 9 Differentiëren met ICT 10 Differentiëren schoolbreed10.1 Strategisch niveau 10.2 Tactisch niveau 10.3 Operationeel niveau10.4 Samenvatting10.5 Meer lezenSamenvatting in mindmapBijlagen Bijlage 1 Formulier groepsplan Bijlage 2 Lesvoorbereidingsformulier differentiatie Bijlage 3 Lesvoorbereidingsformulier differentiatie met tips en aandachtspunten Bijlage 4 Lesobservatieformulier de zes rollen en differentiëren Bijlage 5 Format voor implementatieplan differentiëren TrefwoordenlijstLiteratuur Meer lezenDeze herziene uitgave van Differentiëren is te leren! is geschikt voor het vo én mbo. Het geeft praktische handvatten, voorbeelden en toepassingsmogelijkheden.Lang is gedacht dat differentiëren in de les in het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs niet nodig is. Leerlingen gaan na de basisschool immers al naar diverse schooltypes. Maar veel docenten weten inmiddels beter: er zijn wel degelijk verschillen tussen leerlingen in één klas, bijvoorbeeld in beheersingsniveau, motivatie, interesse of leervoorkeur. Hoe stemt u af op die verschillen en hoe haalt u het maximale uit de leerlingen? Dit praktische boek geeft handvatten, voorbeelden en toepassingsmogelijkheden om differentiatie in uw lessen vorm en inhoud te geven. De auteurs beschrijven hoe u differentieert in instructie, verwerking en leertijd. Ook is er aandacht voor leervoorkeuren, formatief handelen, toetsing, differentiatie met ICT en differentiatie schoolbreed. Dit boek maakt duidelijk dat differentiëren in het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs – hoe ingewikkeld soms ook – écht mogelijk is. Als u de kunst van het differentiëren eenmaal verstaat, draagt u bij aan betere leeropbrengsten en vergroot u de kansen én motivatie van al uw leerlingen. Interesse in een training en/of advies, ook binnen de school? Kijk op cps.nl/differentieren. De auteur, Meike Berben, is docent Nederlands en Frans en onderwijskundige. Nadat ze een aantal jaren als docent in het voortgezet onderwijs en NT2-onderwijs werkte, startte ze in 2011 bij CPS. Als adviseur begeleidt ze docenten en schoolleiders in het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs op het gebied van didactiek en taal. Haar specialismen zijn differentiëren in de les, ICT in de les, activerende didactiek en formatief handelen.Dit boek maakt duidelijk dat differentiëren in het voortgezet en het middelbaar beroepsonderwijs – hoe ingewikkeld soms ook – écht mogelijk is. Als u de kunst van het differentiëren eenmaal verstaat, draagt u bij aan motivatie, betere leeropbrengsten en vergroot u de kansen van al uw leerlingen.