Bestaat er zoiets als een Europese identiteit? Leerssen verkent die in anekdotische uitweidingen over types/thema's zoals 'de jager', de femme fatale, de bohemien, achthoekige kerken en de auteursfilm.Bestaat er zoiets als een Europese identiteit? Deelt een Oostenrijker iets met een Belg dat ze niet met een Cubaan of een Canadees gemeen hebben? Europa bestaat, maar misschien vooral als beeldvorming. En dat zelfbeeld dat wij Europeanen met ons meedragen is vaag, divers en veranderlijk. In deze collegereeks graaft Joep Leerssen in de culturele geschiedenis van Europa, op zoek naar de elementen die samen dat caleidoscopische, tegenstrijdige, vage zelfbeeld uitmaken. Hoewel dat Europese zelfbeeld door de tijd sterk verandert, verdwijnen oude beelden niet volledig: nieuwe beelden ontstaan maar oude blijven actief.

Sterk veranderlijk is wat in de verschillende historische perioden als geografische kern van Europa werd gezien. Dat verschuift van het Oostelijke Middellandse Zeegebied, naar Rome, Parijs, Londen en nu Berlijn. Ook wie er niét bij Europa hoort, verandert. Eerst waren de barbaren de tegenpool, later islamieten en nog later Amerikanen. Er zijn ook elementen die blijven. Leerssen verkent die in anekdotische uitweidingen over types/thema's zoals 'de jager', de femme fatale, de bohemien, achthoekige kerken en de auteursfilm.

De synopsis van het hoorcollege Echo's van Europa wordt als pdf-bestand meegeleverd.

Dit hoorcollege is georganiseerd in samenwerking met de Rode Hoed.

Inhoud

College 1. Europa als archipel: het voortleven van de Oudheid en het Christendom
H1. Ouverture en stappenplan
H2. Imagologie en de eerste fundamenten van een Europees zelfbeeld
H3. Een Europa van eilanden en kusten
H4. Cultureel vlechtwerk: alfabetten, gebouwen en invloeden

College 2. Europa als systeem: geleerdheid en ordening
H5. Na het grote schisma: Westerse geleerdheid en universiteiten
H6. Academies en bibliotheken in de publieke sfeer
H7. Systematisering van de geleerdheid en het kritische denken
H8. Encyclopedieën, Verlichting en een Eurocentrisch mensbeeld

College 3. Europa als onderneming: confrontatie met de natuur
H9. Kolonialisme
H10. Exotisme
H11. Morele kritiek
H12. Temperament en het verlangen naar passie

College 4. Europa als labyrint: bloed in de achteruitkijkspiegel
H13. Invloeden op het Europese zelfbeeld
H14. Het duistere hart en de innerlijke barbaar
H15. Out of Auschwitz: gemengde gevoelens in een moreel labyrint
H16. De Europese identiteit: ingewikkeld