

De laatste grote autobiografische roman van Fallada is een buitengewoon eerlijk boek. De auteur schreeuwt zijn verontwaardiging over zijn landgenoten van de daken. Na de oorlog heeft ineens niemand meegedaan - een verenigd volk van verzetsstrijders! Fallada spaart niemand, ook zijn alter ego dr. Doll komt er niet zonder kleerscheuren vanaf. De morfinist, de alcoholist, de onbetrouwbare, de bedrieger - Fallada weet waarover hij het heeft en triomfeert opnieuw als een van de grootste vertellers van zijn tijd.
'Een onverbiddelijke afrekening met de Duitsers en met zichzelf', oordeelde de pers over deze moedige en choquerende roman, geïnspireerd op Fallada's eigen leven. Opnieuw toont hij zich als rebel avant la lettre, zoals zijn lezers van hem gewend zijn.
Een waanzinnig begin vertelt over de opzienbarende belevenissen van Fallada's alter ego dr. Doll tijdens en na het einde van de Tweede Wereldoorlog. Over hoe hij onder Russische bezetting van koeherder burgemeester wordt en over zijn eerste maanden in Berlijn met zijn jonge, drugsverslaafde tweede vrouw. Terwijl de Trümmerfrauen puinruimen in de stad, angstige nazi's proberen te ontsnappen en iedereen op jacht is naar voedsel en onderdak, tobben de Dolls vooral over hoe ze hun volgende roes kunnen bekostigen. Fallada beschrijft schrijnend hoe hoop en toekomstplannen in rap tempo kunnen omslaan in wanhoop, verraad en moedeloosheid.
Wanneer de omvang van de Duitse misdaden zich af begint te tekenen, voelt Doll zich medeplichtig aan de schuld van zijn land, maar hij vlucht in het paradijs van de morfine - en in zijn werk. Net als Fallada probeert hij zich door schrijven te redden, en hij schrijft tot de totale uitputting.
Een waanzinnig begin kan gelezen worden als het vervolg op zowel het beroemde Alleen in Berlijn als op In mijn vreemde land en als 'een zo waarheidsgetrouw mogelijk verslag van wat mensen in Duitsland toen voelden, hoe ze leden en wat ze deden'.
'Een onverbiddelijke afrekening met de Duitsers en met zichzelf', oordeelde de pers over deze moedige en choquerende roman, geïnspireerd op Fallada's eigen leven. Opnieuw toont hij zich als rebel avant la lettre, zoals zijn lezers van hem gewend zijn.
Een waanzinnig begin vertelt over de opzienbarende belevenissen van Fallada's alter ego dr. Doll tijdens en na het einde van de Tweede Wereldoorlog. Over hoe hij onder Russische bezetting van koeherder burgemeester wordt en over zijn eerste maanden in Berlijn met zijn jonge, drugsverslaafde tweede vrouw. Terwijl de Trümmerfrauen puinruimen in de stad, angstige nazi's proberen te ontsnappen en iedereen op jacht is naar voedsel en onderdak, tobben de Dolls vooral over hoe ze hun volgende roes kunnen bekostigen. Fallada beschrijft schrijnend hoe hoop en toekomstplannen in rap tempo kunnen omslaan in wanhoop, verraad en moedeloosheid.
Wanneer de omvang van de Duitse misdaden zich af begint te tekenen, voelt Doll zich medeplichtig aan de schuld van zijn land, maar hij vlucht in het paradijs van de morfine - en in zijn werk. Net als Fallada probeert hij zich door schrijven te redden, en hij schrijft tot de totale uitputting.
Een waanzinnig begin kan gelezen worden als het vervolg op zowel het beroemde Alleen in Berlijn als op In mijn vreemde land en als 'een zo waarheidsgetrouw mogelijk verslag van wat mensen in Duitsland toen voelden, hoe ze leden en wat ze deden'.
Recensies
De herontdekking van de werken van de Duitse schrijver Hans Fallada, gestorven begin 1947, begon vier jaar geleden met zijn roman Alleen in Berlijn, waarin het eenzame verzet van een Berlijns echtpaar tegen Hitler wordt geschilderd. Nu is de vertaling verschenen van Alpdruck, wat nachtmerrie betekent, maar de Nederlandse titel luidt Een waanzinnig begin. De roman ontstond in 1946, kort voor Fallada's dood. Hij heeft hierin de eerste vijftien maanden na de oorlog beschreven. Dit was de tijd die in Duitsland wel de Stunde null werd genoemd om aan te duiden dat de Duitsers radicaal met het naziverleden hadden gebroken. Maar Fallada maakte duidelijk dat dit niet het geval was: de Duitsers waren nog even slecht, zo niet slechter geworden. Gedompeld in armoede en ellende leefde hier en daar zelfs een verlangen naar het Derde Rijk. Fallada heeft over deze roman gezegd dat het geen kunstwerk, maar een 'ziektegeschiedenis' is. Het is een verhaal over depressies, ziekte, moedeloosheid en verslaving; de roes als vlucht in de 'kleine dood'. De lezer ziet de schrijver Doll en zijn jonge vrouw wanhopig ronddolen tussen de puinhopen van Berlijn op zoek naar onderdak, voedsel en verdovende middelen, nadat ze eerder ziek en gedesillusioneerd een stadje in Mecklenburg hadden verlaten. Een beeld van het eerste naoorlogse jaar in Duitsland De Dolls deelden het lot van de verslagen Duitsers, maar er zijn enkele opmerkelijke verschillen. Terwijl de meeste Duitsers na de oorlog schuldgevoelens verdrongen, bekende de schrijver schuld. Hij die de nazi's had gehaat en dacht te behoren tot de fatsoenlijke Duitsers, moest inzien dat hij medeplichtig was geworden aan Duitse misdaden. Dit inzicht kwam toen hij Russische soldaten als bevrijders had willen begroeten, maar die soldaten hem hadden aangekeken alsof hij een 'klein, venijnig en verachtelijk dier' was. Toen begreep hij dat ook hij 'behoorde tot het meest gehate en meest verachte volk op de aardbol'. Een ander verschil is dat veel verhalen over het Rode Leger gaan over Russen die plunderend en verkrachtend rondtrokken. In Fallada's roman zijn Russische soldaten behulpzaam, vol woede weliswaar over wat ze hebben gezien en beleefd, maar wraak is niet aan de orde. Dit heeft te maken met de ontstaansgeschiedenis van de roman. Net als de schrijver in het boek kreeg Fallada uiteindelijk hulp van een invloedrijke communist, Johannes R. Becher, later minister voor Cultuur in de DDR. Zijn roman verscheen in 1947 bij het communistische Aufbau Verlag, waar kritiek op de Russen uit den boze was. Dit moet niemand ervan weerhouden dit boek te lezen. Een waanzinnig begin biedt uit de eerste hand een beeld van het eerste naoorlogse jaar in Duitsland, opgetekend door een groot schrijver.
Jan Luijten — Volkskrant — 11 oktober 2014
'De meeslepende zwanenzang van een ongelukkig man die tegen de klippen op bleef schrijven.' Zwanenzang Na de herontdekking van Hans Fallada's Jeder stirbt für sich allein (1947), over het onmachtige verzet van een Berlijns echtpaar tegen het naziregime, bracht uitgeverij Cossee in 2010 een vertaling uit van deze uiterst beklemmende roman: Alleen in Berlijn. Ander werk van Fallada volgde, met als voorlopig sluitstuk Een waanzinnig begin, eveneens pas na zijn dood in 1947 verschenen. In deze roman wordt Dr. Doll, Fallada's alter ego, na de Duitse capitulatie door het Rode Leger bevorderd tot burgemeester van een dorp bij Berlijn, maar hij faalt door toedoen van ex-nazi's, huwelijksperikelen en vooral zijn verslaving aan alcohol en drugs. Een waanzinnig begin is de meeslepende zwanenzang van een ongelukkig man die tegen de klippen op bleef schrijven. Hans Fallada Een waanzinnig begin Verschenen bij Cossee, 2014
Maarten van Bracht — VPRO Gids — 30 oktober 2014
In het kort
ISBN-13
9789059364998
Uitgever
Verschenen
15 september 2014
Bibliografisch
ISBN-139789059364998
Editie1
TaalNederlands dut
Pagina’s272
GeïllustreerdNee
Uitgave
Vorm & inhoud
ProductvormHardback BB
SamenstellingLos product
Classificatie
NUR (hoofd)Vertaalde literaire roman, novelle 302
NUR (alle)302 Vertaalde literaire roman, novelle
Medewerkers
Auteur A01Hans Fallada
Vertaler B06Anne Folkertsma
Herkomst
Werk-id (NSTC)100023174
MeldingBevestigd bij publicatie 03
Bijgewerkt6 augustus 2026
Lijkt op dit boek
NSTC 100023174 · CB-relatie 7300772 · Bijgewerkt 6 augustus 2026









