De Middeleeuwen roepen het beeld op van torens en kastelen, waar minstrelen hoofse liederen ten gehore brachten en koene ridders elkaar in toernooien eervol bestreden. Het is een onuitroeibaar cliché dat slechts betrekking heeft op een klein en door verbeelding vertekend deel van een complexe periode uit de Europese geschiedenis. Het was een wereld die naar onze maatstaven technologisch onderontwikkeld, arm, onrechtvaardig en gewelddadig was. Een wereld waarin Goten en Vandalen evengoed thuishoren als vazallen en gotische kathedralen, vikingen en vroonhoven, donatisten en dominicanen. Een wereld ook waarin figuren van bijna mythische proporties hebben geleefd, gewerkt en geheerst: Aurelius Augustinus en Karel de Grote, Dante Alighieri en Thomas van Aquino, Frederik Barbarossa en Jeanne d'Arc.
Eeuwen des onderscheids beoogt het lange millennium tussen 300 en 1550 te overzien en de drijvende krachten te beschrijven die de ontwikkeling van de middeleeuwse samenleving hebben vormgegeven.