Ethiek als vitaal belang, de Den Uyl-lezing 1993, is een pleidooi: Nederland moet eindelijk eens stilstaan bij wat er de afgelopen eeuwen in Suriname heeft plaatsgevonden, en een nieuwe houding bepalen waarbij ethiek de richtlijn is.
Hoe werden de Surinaamse slaven behandeld? Hoe werd in de Nederlandse Tweede Kamer gesproken over de afschaffing van de slavernij? Op welke wijze viel in 1975 de beslissing tot de onafhankelijkheid van Suriname?
Werd deze beslissing genomen uit schuldgevoel van de Nederlanders over het koloniaal verleden? En leidde niet juist dat schuldgevoel tot een te snelle en slordige afhandeling van de onafhankelijkheid? In een sprankelend en imponerend essay ontleedt Anil Ramdas termen als schuld, beschaving en ethiek.