Verantwoording 9Woord vooraf 111 Itinerarium 131.1 Claudespiegel 131.2 Stand van zaken 151.3 Corpus 181.4 Theoretisch kader 201.5 Presentatie van de route 222 Vertrek 242.1 De educatiereis 242.2 Bronnen van ervaring 292.2.1 Verre vriendschap 302.2.2 Dichter bij het vreemde 302.2.3 Brieven aan het vaderland 362.3 Het reisverslag: een diepteboring 422.3.1 Lezers en functies 432.3.2 Genese 482.3.3 Reisverslagen en egodocumenten 593 Frankrijk en de Loire 633.1 Inleiding 633.2 Educatie en status 653.3 Beelden van Frankrijk 833.4 Langs de Loire 903.4.1 ‘Die van de religie’: protestantse bondgenoten 933.4.2 Een graad aan de universiteit 1053.4.3 Een fatsoenlijke educatie 1133.4.4 Meertaligheid 1184 Parijs 1294.1 Inleiding 1294.2 Stadsobservatie en stadsbeschrijving 1324.2.1 Zes blikken op Parijs 1404.3 Leven op stand 1454.3.1 De eerste contacten 1464.3.2 Kasboeken en consumptiepatronen 1494.3.3 Kleding, kunst en boeken 1524.3.4 Recreatie 1584.4 ‘Je vous remercie’: audiënties en status 1654.4.1 De koning in Versailles 1674.4.2 De audiënties van Laurens Gronovius 1714.5 Conclusie 1765 Gevaren onderweg 1775.1 Inleiding 1775.2 Liminaliteit en masculiniteit 1785.3 Vrouwelijk schoon 1825.4 Gevaarlijke routes 1915.4.1 Over de Alpen 1975.4.2 Een blik in de krater 2025.4.3 Dobberend op een ijsschots 2055.5 Vrouwen op reis 2125.5.1 Angstige dames op de Schelde 2175.5.2 Verslagen van vrouwen 2205.6 Conclusie 223kleurkatern 2256 Italië 2416.1 Inleiding 2416.2 Religie, conflict en tolerantie 2426.3 Beelden van Italië 2536.4 Rome: katholieke confrontaties 2586.4.1 Vieren van het Heilige Jaar 2606.4.2 Relieken en scepsis 2656.4.3 Protestantse spot 2716.5 Florence: geschiedenis van een bekeerling 2796.6 Conclusie 2917 De terugweg 2937.1 Inleiding 2937.2 Nationale identiteit en kosmopolitisme 2957.3 Grenservaringen in Keulen 2987.3.1 Achter de bergen 3007.3.2 Geld, tijd en taal 3047.3.3 Grenzen van geloof 3077.3.4 De nabijheid van thuis 3097.4 Blik op het vreemde 3167.4.1 Stereotypen en nationale imago’s 3177.4.2 De in- en uitwendige mens 3277.4.3 Tussen vreemd en vertrouwd 3367.5 Maagdenburg en Zwammerdam: oorlog en nationale trauma’s 3427.6 Bazel: geleerde herinneringen 3507.7 Delft en Chatham: vaderlandse herinneringen 3567.8 Conclusie 3668 Terugkomst 3688.1 Conclusie 3688.2 Discussie 3769 Bibliografie 37810 Indices 422Menig jonge man ging in de zeventiende eeuw op Grand Tour: een educatiereis die hen onder andere tot Frankrijk en Italië bracht. Tijdens deze reis, die onderdeel was van hun algemene opvoeding, deden zij ervaringen en kennis op die werden bijgehouden in een reisjournaal. Deze verzameling reisjournalen brengt in kaart hoe jonge reizigers reflecteerden op hun eigen identiteit en hoe zij een gunstig beeld van zichzelf presenteerden, als wereldburger en vrome protestant, voor familie die thuis meelas en meeleefde.