Hand aan Hand (Blank en Bruin) - 2[-]Voorwoord - 6[-]Inhoud - 8[-]hoofdstuk 1 Inleiding - Globalisering en solidariteit - 10[-]hoofdstuk 2 De Nederlandse koopvaardij - 24[-]Hoofdstuk 3 Amsterdamse voorwaarden (1900-1911) - 50[-]hoofdstuk 4 Een wereld van verschil - 68[-]Hoofdstuk 5 Gescheiden wegen (1911-1920) - 90[-]Hoofdstuk 6'Blank en Bruin': een Multitude? (1917-1934) - 102[-]Hoofdstuk 7 Tussen solidariteit en rassenhaat (1920-1928) - 126[-]Hoofdstuk 8 Het einde van het kleurlingenvraagstuk? (1930-1940) - 160[-]Hoofdstuk 9 'Een hoopvolle boodschap' (1940-1945) - 176[-]Hoofdstuk 10 Conclusie - 188[-]Overzicht van tabellen, kaarten, grafieken en bijlagen - 198[-]Lijst afkortingen - 200[-]Noten - 202[-]Bibliografie - 242[-]Bijlage 1 - Lijst van tijdschriften - 248[-]Bijlage 2 - Nederlandse koopvaardij en bemanning - 253De Nederlandse koopvaardij kende al vroeg een mondiale arbeidsmarkt. Vooral na de intrede van de stoomvaart aan het einde van de negentiende eeuw werden zeevarenden ook buiten de eigen grenzen gerekruteerd. In de havens en aan boord van de schepen werkten onder andere Nederlandse, Chinese, Indonesische, Engelse en West-Indische zeelieden. De internationale maritieme arbeidsmarkt werd grotendeels gekenmerkt door elkaar beconcurrerende (etnische) groepen en een raciaal scheidingsprincipe waarbij Chinezen in de machinekamer werkten, Javanen in de bediening en Nederlanders de beter betaalde functies vervulden. In deze situatie, waarbij een belangrijke rol was weggelegd voor Nederlandse vakbonden, moesten groepen zeelieden van verschillende sociale en culturele herkomst een strategie bepalen, en daarmee hun houding ten opzichte van andere groepen. In de kern kwamen ze te staan voor de keuze tussen toenadering of uitsluiting, tussen conflict of solidariteit.