Holland is onlosmakelijk verweven met haar havens, als centra van scheepvaart, handel en migratie. Maar havens zijn niet onveranderlijk: er worden nieuwe havens aangelegd en oude vervallen, worden uitgebreid of herbestemd. Veel oude havenomgevingen hebben zich in de loop van de tijd ontwikkeld van werkplek en overslagplaats, naar recreatieoord en woonplek. Deze verandering brengt in herinnering dat het mensen zijn die voortdurend het karakter en de activiteit van de haven vormgeven. Dit themanummer neemt het belang van het menselijk gebruik van de haven tot uitgangspunt, en probeert vanuit die invalshoek nieuw licht te werpen op de lange en veranderlijke geschiedenis van de Hollandse haven. Daarbij zullen de oude havenomgevingen - gebieden die als haven zijn ingericht tot grofweg 1950 -van Hollandse steden centraal staan.