Aan de lezer1 drie ontmoetingen, drie vragenBezoek uit Sri Lanka – Een snelle verkoop in Amsterdam – Een gesprek in Jakarta2 musea: van wegkijken naar veranderenDe collectie-Dubois – Leencollecties – Samen werken3 de overheid: eindelijk een ommezwaaiZuinig met teruggeven – Geleidelijke verschuiving – De eerste resultaten – ‘Ze hadden nooit in Nederland moeten zijn’4 ethisch kompas: drie beginselenPas op voor overdrijving – Kunstroof als vorm van koloniaal geweld – De drie begrippen: vertrouwen, gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid5 geen onderzoek óver ons zónder onsOngelijkwaardigheid in herkomstonderzoek – Verrassende aanpak in de jaren 1990 – Nu werken aan gelijkwaardigheid Paradigmaverschuiving– Te nemen hobbels6 kom tevoorschijn, particulier en handelaar!Groeiend inzicht – Op het nippertje terug –Kunsthandelaren, particulieren en de media –Intermezzo: gaat het om ‘menselijke resten’ of ‘voorouderresten’? – Wat doet de Nederlandse overheid?7 ex-koloniën: naar wie gaan de teruggegeven objecten?Een installatie die raakt – Wie bepaalt wat wordt geclaimd?– Frictie over een wapen en een edelsteen – Schedels uit de Molukken en Papoea – Inheemse groep wil baby op sterk waterterug – Zwakke plek in het Nederlandse beleid?8 teruggeven: het nieuwe normaal?De langzame stappen van Europese landen – Wat levert de Europees-Nigeriaanse Benin-dialoog op? – Hoe gaat het in andere oud-koloniën? – Wordt teruggeven het nieuwe normaal?NotenDankwoordGeraadpleegde bronnenRegisterNederland en andere Europese landen zeggen bereid te zijn om roofkunst aan oud-koloniën terug te geven. Maar de daad bij het woord voegen blijkt lastig.

In Het lege-vitrinesyndroom vertelt Jos van Beurden, deskundig in koloniale roofkunst, over drie grote obstakels bij teruggave van koloniaal bezit. Ondanks een veranderende houding beslissen Europese overheden nog altijd over het herkomstonderzoek naar de collecties en willen ze de zeggenschap erover nauwelijks afstaan aan hun oud-koloniën. Ook particuliere verzamelaars en kunsthandelaren opereren voorzichtig en houden zich angstvallig stil over hun objecten uit voormalige koloniën. Daar zitten geroofde stukken bij maar oud-koloniën hebben daar zelden weet van, laat staan dat zij weten hoe ze die kunnen claimen. En als eenmaal het besluit valt voorwerpen terug te brengen, dan doen zich vaak spanningen voor tussen regeringen enerzijds en lokale oud-eigenaren (etnische minderheden en oude vorstenhuizen) anderzijds. Wie is de rechtmatige eigenaar? Van Beurden laat zie hoe vandaag de dag met deze obstakels wordt omgegaan.

Het lege-vitrinesyndroom helpt de discussie over restitutie van koloniaal erfgoed verder te brengen.