Voorwoord 7Kampen en Amsterdam ..................................... 7Inleiding 9Het raadsel Kampen ........................................ 9Doel en aard van dit onderzoek............................... 9Opzet van dit boek .......................................... 10Overzicht van de bij dit onderzoek gebruikte materialen........ 131 Het lege landschap 17Het onderliggende landschap ................................ 17Paleogeografische ontwikkeling van het Zuiderzee- enhet IJssellandschap.......................................... 17Vroegmiddeleeuwse bewoners en stamverbanden ............. 22De gouw Salland ............................................ 232 Het dorp Kampen 27Ontstaanshypothese ........................................ 27Topografie ................................................. 29Bewijs? .................................................... 293 Onverwachte groei 33De Allerheiligenstormvloed van 1170. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33Kamperveen ............................................... 364 Stadswording 39Begripsbepaling ............................................ 39De topografie van de vroegste ruimtelijke ontwikkeling ........ 395 Insteekhaven 65Bij toeval herontdekt ........................................ 656 De topografie van de ruimtelijke ontwikkeling nahet verdwijnen van de haven 85Stagnatie van de centrale compacte ruimtelijke ontwikkelingen verdere groei parallel aan de rivier.......................... 85Twee fasen oostelijke stadsuitbreiding ........................ 86Twee noordelijke stadsuitbreidingen ......................... 917 Consolidatie van de jonge stad 97Stadsbestuur ............................................... 978 Laatste groei van de nog middeleeuwse stad 103Laatste middeleeuwse ruimtelijke ontwikkelingen ............. 1039 Architectuur van de vroege dertiende tot en met de vroege zestiende eeuw 113Houten bebouwing ......................................... 113Sint-Nicolaas- of Bovenkerk ................................. 116Raadhuis/wijnhuis, Schepenhuis en Schepentoren ............ 143Onze Lieve Vrouwe- of Buitenkerk ........................... 170De Huizen ................................................. 18310 Het landelijke gebied rond Kampen 18911 Samenvatting in beeld 199Samenvatting 207Verantwoording en dankwoord 209Over de auteur 211Kampen lijkt in 1227 plotseling op het historische toneel te verschijnen. In de schriftelijke bronnen wordt de stad dan voor het eerst genoemd, en nog slechts terloops: als de plaats waar het Zutphense kapittel een visplaats bezit. Het moment van die eerste vermelding is opmerkelijk, aangezien Kampen in de veertiende eeuw een periode van grote bloei doormaakte. Bovendien blijkt uit archeologisch onderzoek dat de stad ook al in de dertiende eeuw over aanzienlijke middelen en organisatie beschikte. Hoe een stad met zo’n ontwikkeling pas in 1227 voor het eerst in de bronnen verschijnt, vormt een raadsel. Een passende voorgeschiedenis lijkt te ontbreken.Dit boek werpt nieuw licht op de ontwikkeling van Kampen. Het gaat langs verschillende wegen op zoek naar de kiem van de huidige stad. Die kiem wordt gezocht in een nederzetting uit het begin van de achtste eeuw.