Zelfs een stotteraar kan boeien. Remco Iedema geeft tips om je presentatie niet te laten mislukken. Tip 1: Verdiep u niet al te veel in het onderwerp. Lees niet bij, praat niet met deskundigen en vraag de organisatie niet waarom ze u vragen en wat ze van u verwachten. Tip 16: Zorg voor niet-functionele entourage als pratende bloembakken of artiesten die rondfietsen op eenwielers. Tip 52: Maak uw presentatie zo druk mogelijk. Laat dia's in elkaar overvloeien, laat de tekst knipperen of laat de titels van sheets eerst heel groot in beeld komen. Remko Iedema (40) is interimmanager op het stadhuis van Apeldoorn en geeft regelmatig presentaties. Samen met Herman Jansen, directeur van een congresbureau, schreef hij een boek over presenteren met de ondertitel 'Praktische tips om uw lezing of presentatie VOLLEDIG de mist in te laten gaan'. Een boek voor iedereen die wel eens 'iets' presenteert, met sarcastisch tips over hoe het juist niet moet. ,,Het idee ontstond in een café en de eerste versie van het boek kwam op servetten en bierviltjes tot stand'', vertelt Iedema . ,,Wij hebben allebei veel presentaties meegemaakt en hebben er zelf ook veel gegeven in onze loopbaan. Het viel ons op hoeveel blunders er worden gemaakt.'' Volgens de schrijvers gaat er 'heel veel' mis in de wereld van congressen en presentaties. Maar ook vips als Bush en Balkende maken blunders. Tip 19: Verspreek u, is gewijd aan de president van de Verenigde Staten en zijn 'Bush-talk'. ,,De president zei tijdens zijn verkiezingsrede dat terroristische regimes de Amerikaanse bevolking niet vijandig (hostile) mogen houden. Hij bedoelde gegijzeld (hostage). Hij spreekt langzaam, met lange pauzes tussen de zinnen. Een gemiddelde spreker kan drie tot zeven woorden per seconde uitbrengen. Daar komt Bush nog niet eens bij in de buurt.'' Blunders (of versprekingen) als die van de Amerikaanse president zijn volgens Iedema niet per definitie slecht. ,,Zolang je maar contact hebt met het publiek'', zegt hij. Iemand die het volgens hem helemaal verkeerd doet, is minister Remkes van binnenlandse zaken. ,,Hij heeft niet de juiste vaardigheden om een boodschap over te brengen. Bestuurders moeten de vaardigheden hebben om zichzelf te profileren. Als ik Remkes zie spreken is dat ronduit pijnlijk.'' Waar moet een goede presentatie aan voldoen? ,,Er is een gouden regel'', zegt Iedema. ,,Weet wat je wilt overbrengen.'' Dat is volgens hem iets anders dan weten wat je wil vertellen. Om te zenden moet je eerst op de plek van de ontvanger staan, is zijn devies. ,,Mensen vertellen vaak hele verhalen, maar vragen zich niet af wie er naar hen luistert en met welke informatie hij deze mensen naar huis wil laten gaan.'' Een gevolg hiervan is dat veel congresgangers teleurgesteld naar huis gaan, zegt hij. Of ze gaan tijdens presentaties kletsen, lopen weg of vallen in slaap. Of spelen lulkoekbingo: dat bestaat al jaren. ,,Ik heb op mijn vorige werk, een ingenieursbureau, veel variaties van het spel voorbij zien komen. Je bent alleen vaak snel uitgespeeld.'' Het spel gaat als volgt. Schrijf in rijen van vijf 25 woorden als 'synergie', 'win-win situatie', 'dynamische omgeving' en 'procesmatig'. ,,Als u horizontaal, verticaal of diagonaal vijf hokjes heeft aangekruist, spring dan op en roep luid: Lulkoek!'' Iedema kan niet blijven benadrukken dat een presentatie moet prikkelen. Oogcontact is daarbij heel belangrijk, al kent hij professionele presentatietrainers die elke vorm van oogcontact afraden omdat het afleidt. ,,Er zijn ook trainers die aanraden om een sheet met punten te laten zien, zodat mensen weten wat ze kunnen verwachten tijdens een presentatie. Het verhaal is zo alleen niet meer spannend en het publiek luistert niet.'' De kunst van presenteren is vertellen, zegt Iedema. ,,Wees jezelf. Maak geen grappen als je geen humor hebt en pretendeer niets. Je moet vanuit je publiek denken. Zolang je kunt boeien en je eigen verhaal houdt, kan je goed presenteren. Zelfs een stotteraar kan zo boeien.'' Heeft de schrijver zelf wel eens geblunderd? Lachend: ,,Het klinkt heel pietluttig, maar ik ben eens een verlengsnoer vergeten. Ik moest een presentatie geven met een commercieel doel. Ik kon mijn sheets niet laten zien en het hele contract, waar veel geld mee was gemoeid, ging niet door.'' De favoriete anekdote van Iedema hoort bij tip 18: spreek onverstaanbaar. ,,Voor een internationale conferentie over biodiversiteit waren gasten uit de hele wereld uitgenodigd. Zo ook een hoogleraar uit Azië. Zijn dia's bevatten geen tekst, maar bestonden uit foto's van vogels bij planten. De Vietnamees gaf uitleg bij de dia's, maar het publiek kon hier geen touw aan vastknopen.'' Het duurde even voordat het publiek in de gaten kreeg dat de man wel degelijk Engels sprak, vertelt Iedema. ,,Op een gegeven moment krijg de man door dat niemand hem begreep en bij de rest van de dia's van de vogels lichtte hij toe: ,,Bird'', ,,Another bird''. De hele zaal barstte in lachen uit.'' Het hoofdstuk waar de schrijvers de meeste reacties op hebben gehad, sinds de uitgave vorige week, is het hoofdstuk Intermezzo: Vrouwen en presenteren. ,,Soms, zo krijgen wij de indruk, is het vrouwzijn al voldoende om uw presentatie te verprutsen'', schrijft het duo. Vrouwen hebben meer handicaps bij het presenteren dan mannen, meent Iedema serieus. ,,Ze moeten eerst overwinnen hoe er naar hun uiterlijk wordt gekeken, daarnaast hebben zij hun stemgeluid tegen, ze intoneren anders. Ten slotte zijn vrouwen niet to-the-point.'' Hij geeft toe dat dit hoofdstuk oppervlak is opgeschreven (de tips in dit hoofdstuk variëren van 'laat uw sheets door een fraaie dame op de overheadprojector leggen' en 'neem een mooie vrouw mee' tot 'maak seksistische opmerkingen'). ,,Maar ze komen wel ergens vandaan. Het boek moet je lezen als een handleiding.''