Oratie UvA Rechtsgeleerdheid van 23 mei 2008

In zijn oratie behandelt Pieter Jan Kuijper de vraag of het constitutionele instrumentarium van de Europese Unie op het gebied van de externe betrekkingen op dit moment, met het Verdrag van Lissabon, adequaat is voor een grotere rol van de EU in de wereld. Dat is van groot belang nu het ernaar uit ziet dat de externe betrekkingen van de EU van extra groot gewicht zullen zijn in de toekomst, in het licht van de grote mondiale uitdagingen en de relatieve ‘normalisering' van veel interne EU-politiek (bijvoorbeeld met betrekking tot de interne markt), terwijl het grotere aantal lidstaten de besluitvorming over en uitvoering van de externe politiek van de EU niet makkelijker zal maken. Kuijper geeft een korte historische schets van de ontwikkeling van het EU-recht op het gebied van de externe betrekkingen en signaleert hierbij een aantal trends. Met een beknopte analyse van het Verdrag van Lissabon laat hij vervolgens zien dat deze trends zich grotendeels voortzetten. Hoe concurrerende bevoegdheden en de integratie van de (hoge) buitenlandse politiek en het (lage) externe beleid (in de voormalige gemeenschapssector) zich zullen ontwikkelen is verre van zeker. In het laatste deel van zijn oratie gaat Kuijper in op een aantal vragen. Aan bod komt onder andere de vraag hoe in de praktijk een zekere bereidheid van de lidstaten tot het afstaan van grotere bevoegdheden in het Verdrag van Lissabon gecombineerd kan worden met de sterkere politieke controle die de lidstaten nog steeds nastreven in datzelfde verdrag. Of zijn ze nu juist tot het eerste bereid, omdat het laatste verzekerd lijkt? Kuijper concludeert dat de EU voor een grote uitdaging staat die een zeer zorgvuldige benadering vergt door alle lidstaten en vooral ook van Nederland dat nog altijd met zijn door het referendum verzwakte positie kampt.