Onbekende vaderlanders benadert de geschiedenis niet vanaf het bordes, maar vanuit de coulissen. Meer dan dertig verschillende auteurs portretteren helden, anti-helden, verschoppelingen en schurken die deel uit maken van onze vaderlandse geschiedenis maar al bijna zijn vergeten. Van de dienstmaagd van Hugo de Groot tot het hondje van de Prins, van Hadjememaar tot de vrijdenker Adriaan van Beverland.

De reeks helden & schurken begon als een serie op de achterpagina van NRC Handelsblad en is voor dit boek uitgebreid met acht nieuwe figuren. Frank Dam was de samensteller en maakte de illustraties. Met verhalen van onder anderen Jan Siebelink, Herman Pleij, Pieter Steinz, Nelleke Noordervliet, Jan Bank, Rudy Kousbroek, Marjoleine de Vos en Maarten 't Hart.