Om te voorzien in haar behoeften aan voedsel, water, grondstoffen, energie, hout en ruimte en zich te ontdoen van afvalstoffen, is de mensheid aangewezen op wat de aarde te bieden heeft. De huidige wereldbevolking legt zo’n grote druk op het milieu dat de continuïteit van ecosysteemdiensten die onmisbaar zijn voor welvaart en welzijn van de huidige en toekomstige generaties en een onschatbare economische waarde hebben, in gevaar komt. Om de ecologische voetafdruk, ook van Nederland, te kunnen verkleinen, moet onder meer het milieurecht op mondiaal, Europees en nationaal niveau worden aangevuld. Nieuw instrumentarium is nodig om voor allerlei ecosysteemdiensten de milieugebruiksruimte te kunnen vaststellen en verdelen tussen en binnen landen. Onze overheid moet het gebruik van ecosysteemdiensten door productie- en consumptieketens effectiever kunnen beïnvloeden. Verder is actief beheer nodig van milieugebruiksruimten en bijbehorende ecosystemen, zowel in Nederland als elders. Dit alles vergt de komende jaren inspanningen op het vlak van onderzoek en wetgeving.