Een van de belangrijkste vragen die bij het tuchtrecht kunnen worden gesteld is welke belangen erdoor worden gediend. Gaat het louter om de handhaving van de orde en discipline binnen een bepaalde groep? Is het tuchtrecht een middel van kwaliteitsbewaking? Of biedt het degenen die een klacht indienen de mogelijkheid om voor hun particuliere belangen op te komen?

In het bijzonder bij het door de overheid ingestelde wettelijk tuchtrecht zijn zowel publiek-maatschappelijke als private belangen betrokken. Voor het advocatentuchtrecht is dat niet anders: binnen die specifieke vorm van tuchtrecht staat het waarborgen van het publieke belang van een behoorlijke beroepsuitoefening naast het groepsbelang van de advocatuur, het belang van de particuliere klager en het belang van adequate rechtsbescherming voor de betrokken advocaat.

Deze studie gaat in op de verhouding tussen die verschillende bij het advocatentuchtrecht betrokken belangen aan de hand van achtereenvolgens de tuchtnorm, de tuchtsancties, de toegang tot de tuchtprocedure en de rechtsbescherming die binnen die procedure wordt geboden.

De verhouding tussen de verschillende betrokken belangen wordt behandeld tegen de achtergrond van de historische ontwikkeling van het advocatentuchtrecht. Het huidige stelsel is immers grotendeels een erfenis van de Franse overheersing van ons land, nadien gemodelleerd door de beleidsuitgangspunten van de Nederlandse wetgever en beginselen die in de (tucht) rechtspraak zijn ontwikkeld.