Inleiding [-]Het stadhouderlijk patronagestelsel[-]De houding van regenten tegenover Oranje [-]Benadering en bronnen [-]Proloog [-]Aard en samenstelling van Stichtse facties [-]Diepgewortelde tegenstellingen [-]Onvrede over regenten in het Rampjaar [-]Burgers leggen basis voor wetsverzetting [-]Strijd om de bestuursambten [-]Conclusie [-]Oranje en de lokale machtsverhoudingen [-]De politieke ambities van Willem III [-]Het Utrechts regeringsreglement [-]Adellijke bestuursregels in het gedrang [-]De wankele positie van stedelijke regenten [-]Conclusie [-]Contacten tussen regenten en Willem III [-]Hofleven op en rond Soestdijk [-]De beperkte toegang tot Oranje [-]Bemiddeling door hovelingen [-]Een positie verwerven nabij Willem III [-]Contacten op initiatief van de prins [-]Conclusie [-]Amerongens makelaarschap en afwezigheid [-]Amerongen, het hoofd van een adellijke factie [-]Corresponderen met het Oranjehof[-]Een echtgenote als plaatsvervangster [-]Vertegenwoordigd in de bestuurscolleges [-]Conclusie [-]De omstreden makelaar Dijkveld [-]Dijkveld, een stadhouderlijke creatuur [-]Het vormen van een factie [-]Makelaar in de bestuurscolleges [-]Familiebelangen in een politieke afrekening [-]Conclusie [-]Besluitvorming ten dienste van de stadhouder [-]Het verloop van de vergaderingen [-]Oranjes invloed op de bestuurscolleges [-]Steun voor de politiek van Willem III[-]Grenzen aan de dienstbaarheid aan de prins[-]Conclusie [-]Provinciale politieke verhoudingen na 1688[-]Contacten met de stadhouder-koning[-]Dijkvelds greep op de ambtenbegeving[-]De wankele positie van Amerongen[-]Besluitvorming aan banden gelegd[-]Conclusie [-]Epiloog [-]Conclusie[-]Het stadhouderlijk patronagestelsel[-]De houding van regenten tegenover Oranje [-]Bronnen[-]Geraadpleegde archieven[-]Gedrukte bronnen[-]Literatuurlijst[-]Namenregister[-]De machtspositie van Willem III (1650-1702) in de landgewesten Gelderland, Utrecht en Overijssel is een van de meest intrigerende aspecten van de politieke geschiedenis van de Republiek. Terwijl regenten de touwtjes doorgaans stevig in handen hadden, werd na het Rampjaar 1672 het staatsbestel in de landgewesten zo hervormd dat Oranje er welhaast koninklijke macht kreeg. Willem III mocht er vrijwel alle ambten vergeven en kreeg de bevoegdheid bestuurders te ontslaan die voorheen voor het leven benoemd werden. Dit was cruciaal voor Oranje, die de steun van de landgewesten nodig had om zich staande te houden tegenover het machtige gewest Holland.Coen Wilders onderzoekt de relatie tussen Willem III en de provincie Utrecht. Het overheersende beeld in de geschiedschrijving is dat Oranje eenvoudig zijn wil aan het gewest oplegde. De auteur laat zien hoe enkele regenten veel macht naar zich toe trokken door te bemiddelen tussen de prins en de bestuurlijke elite. Door het optreden van deze zogenaamde makelaars te onderzoeken, verschaft Wilders nieuwe inzichten in de verhouding tussen Willem III en de landgewesten met betrekking tot het functioneren van het staatsbestel en de motieven van regenten om zich al dan niet loyaal aan Oranje op te stellen.