Lijst van gebruikte afkortingen 9Voorwoord 111. Inleiding 15Efficiency-ingenieurs, de hoofdpersonen van dit boek 20Het argument van dit boek in het kort 232. Ingenieursdenken en de ingenieursmethode 29Ingenieursdenken 29De ingenieursmethode 393. De opkomst van de efficiëntie-expert 43Het ‘Progressive Era’, 1890-1920 44Amerikaanse ingenieurs 48Frederick Taylor en de opkomst van de efficiëntie-expert 52Efficiëntie als verheffing 60Tot besluit 634. Technocratie: ingenieurs als leiders 65De oorsprong van technocratie 66De opkomst en ondergang van Technocracy Inc. 70Tot besluit 745. De opkomst van sociale ingenieurs 77De maatschappelijk opmars van de ingenieur 78Het ‘Rode Delft’, broedplaats van sociale ingenieurs 82Synthetische technocraten 91Tot besluit 946. De economische vorming van sociale ingenieurs 97De noodzaak van economische scholing 99Economisch onderwijs aan de TH Delft 104Tot besluit 1157. Taylorisme in Nederland 117Vroege volgelingen 118Ingenieurs en taylorisme 123Accountants, psychotechnici en taylorisme 126Werkgevers, vakbonden en taylorisme 129Tot besluit 1318. Het succes van de rationele methode 133De werkwijze van efficiency-ingenieurs 137Tijd- en bewegingsstudies 139Meer controle, meer efficiency 145Kritiek op de rationele werkmethode 160Tot besluit 1639. Ordening en productivisme 165Efficiency-ingenieurs en de opkomst van het industriële groot-bedrijf 168Productivisme als sociale hervorming 175Het Socialisatierapport 1920: resultaat van productiviteitsdenken 178Tot besluit 18410. De nieuwe maatschappijwetenschap van Technische economie 187De Vooys en de maatschappelijke verantwoordelijkheid van deingenieur 188De Vooys over technische economie 195Het economische principe van nuttig-effectmaximalisatie 198De afdeling Technische Economie van het KIvI 201Tot besluit 20711. De beheersing van de conjunctuur 211De ontdekking van de conjunctuur 213De Bosch Kemper en de economische barometer 216Ingenieurs en de conjunctuur 221Vos, Tinbergen en het Plan van de Arbeid 227De ingenieurskunde van de econometrie 231Tot besluit 23812. Ingenieurs-economen en rationalisatiewerkloosheid 241Het machinevraagstuk in Nederland 244Theo van der Waerden over rationalisatiewerkloosheid 246‘Falende’ rationalisatie en de roep om controle 249Spanningsbarometers en modellen 255Tot besluit 26113. Jan Goudriaan en de stabilisatie van grondstofprijzen 263Goudriaan in de jaren ’30 265Goudriaans economische politiek voor de crisis 267De ontvangst van Goudriaans plan 272Goudriaans eenzame strijd 276Tot besluit 27914. Planbureaus: de institutionalisering van hetoptimaliteitsdenken 281Efficiënte ruimtelijke planning en de totstandkoming van de RNP 282Het Centraal Planbureau: technocratie ten top? 297Strijdende ingenieursvisies op het CPB 301Optimale volkswelvaart en de magische vijfhoek 305Tot besluit 311Epiloog 313Bibliografie 327Literatuuropgave 349Index 351Al aan het begin van de twintigste eeuw waren progressieve ingenieurs van de Delftse Technische Hogeschool (nu de TU Delft) geobsedeerd door hogere maatschappelijke efficiëntie. Geïnspireerd door het wetenschappelijk bedrijfsbeheer streefden zij naar een betere samenleving door verspilling te verminderen en sociale hervormingen te realiseren. In het interbellum groeiden zij uit tot efficiency-experts, organisatieadviseurs, bedrijfseconomen en ruimtelijke planners. Met analytische hulpmiddelen zoals tijd- en bewegingsstudies, kostprijsberekeningen, planborden en budgettering wisten zij productiebedrijven, kantoren en overheidsinstellingen succesvol te ‘rationaliseren’. Hun overtuiging groeide dat deze rationele ingenieursaanpak ook toepasbaar was op sociaaleconomisch beleid. Zo veranderden zij beleidsvorming in eentechnocratische discipline en legden zij de basis voor de ‘maakbare samenleving’.Peter Rodenburg vertelt in dit boek het opmerkelijke verhaal van deze Delftse efficiency-ingenieurs. Hij ontsluit hoe de opmars van de ingenieursmethode op sociaaleconomisch terrein instituties en besluitvorming veranderde en hoe de ideeën van efficiency- ingenieurs doorwerken in ons huidige doen en denken.