Voorwoord 9Sylvie RaynaInleiding 13Een stad als ‘baken’ voor de vroege kinderjaren 13Een groot avontuur… 15Een wooncultuur 16Een cultuur van gastvrijheid 17Een cultuur van het land 18Een cultuur van coördinatie en participatie 19Conclusie 21Anna Lia GalardiniHoofdstuk IPistoia: kwaliteit cultiveren 22Duidelijke politieke keuzes voor kinderen sinds de jarenzeventig 23Een reis van bijna vijftig jaar 25Het pedagogische project van Pistoia 32Pedagogische coördinatie voor een competent systeem 428560087_Pistoia_Hoekstra-Liempd-Peeters_BW.indd 5 24-1-2022 14:12:36Donatella GiovanniniHoofdstuk 2Ruimte en materialen 44De waarde van de ruimte: een cultuur van leven en wonen 44Unieke ruimtes: continuïteit van (inter)persoonlijke ervaringen 47Ruimtes voor een rijk sociaal klimaat 52Ruimtes om te leren 56Esthetische ruimtes 61Tot slot 64Antonia MastioHoofdstuk 3Continuïteit van ervaringen en ouderparticipatie 66Werken met en voor alle gezinnen: participatie en verbondenheid met de stad 66Ontmoeting en participatie mogelijk maken 70Sociaal beheer 73Continue relaties met gezinnen: hulpmiddelen 78Ontmoetingsplaatsen voor iedereen 83Maria Laura ContiniHoofdstuk 4De opvang van migrantengezinnen 86Opvoeden voor het algemeen belang 86Reflectie, dialoog, allianties opbouwen 87Een actieonderzoek 88Het project ‘in dialoog met de diensten en de stad’ 92Conclusie 988560087_Pistoia_Hoekstra-Liempd-Peeters_BW.indd 6 24-1-2022 14:12:36Sonia IozzelliHoofdstuk 5Het kind in en buiten de stad 99Wat is er daar verderop? 99De stad ontdekken 101De wereld van de natuur: een reservoir van verwondering 107Het Avontuur Gaat Verder 1 1 1Donatella GiovanniniHoofdstuk 6Pedagogische coördinatie 113Met hoofd en hart 1 1 3Zorgen voor verbindingen tussen de voorzieningen voor nultot zes jaar 1 1 4Pedagogische coördinatie en de band met de buitenwereld 1 1 7Permanente educatie van de pedagogen 121Leer van anderen, vertel het anderen 124Jan Peeters, Ed Hoekstra, Ine van LiempdHoofdstuk 7Pistoia als inspiratiebron voor Nederlanden Vlaanderen 127Het competente kind en de reflecterende medewerker 127De ruimte als derde pedagoog 128Ouderbetrokkenheid 129Groepsstabiliteit 130Pedagogische visie wordt door iedereen gedragen 130Onderzoek 131ZigZag: een coachingmodel gebaseerd op de pedagogiekvan Pistoia 132De praktijk: SamSam te Amsterdam 1388560087_Pistoia_Hoekstra-Liempd-Peeters_BW.indd 7 24-1-2022 14:12:36DANKWOORD 145OVER DE AUTEURS 146Over de vertalers/tekstbewerkers 146GERAADPLEEGDE LITERATUUR 147Hoe slaagt de Toscaanse stad Pistoia erin om zo’n rijke cultuur van het jonge kind te ontwikkelen? De vele bezoekers uit Nederland en Vlaanderen die de uitstekende voorzieningen voor jonge kinderen in Pistoia bezoeken vragen zich dat telkens weer af. Dit boek beschrijft hoe de intense samenwerking tussen pedagogen, onderzoekers en beleidsmensen heeft geleid tot een klimaat waarin deze cultuur vorm kreeg. Het laat aan de hand van voorbeelden en foto’s zien hoe deze cultuur zich via experimenten en projecten ontwikkelde: door een stimulerende visie op de ruimte te construeren, een unieke band met de ouders op te bouwen, de link te leggen tussen de kinderen en de stad Pistoia.De auteurs illustreren een klimaat van samen leren, van kritisch reflecteren op de praktijk dat aan de basis ligt van deze bijzonder geslaagde innovaties.Pistoia, een cultuur van het jonge kind is bijzonder boeiend voor allen die betrokken zijn bij de opvoeding en de zorg voor de kinderen tussen nul en zes jaar, praktijkmedewerkers en opleiders en ook ouders. Zonder twijfel biedt deze cultuur van gastvrijheid en participatie die de voorzieningen van Pistoia voor kinderen en ouders zo rijk maakt, veel inspiratie voor allen die investeren in innovatie en kwaliteitsverbetering van voorzieningen voor jonge kinderen in Nederland en Vlaanderen.