Voorwoord 9Deel 1 Samenleren op een superdiverse school 111 Superdiversiteit 13Inleiding 131.1 Samenstelling van de bevolking 141.2 Toename van diversiteit 161.3 Kijk op superdiversiteit 21Conclusie 242 Identiteit 27Inleiding 272.1 Identiteitsontwikkeling 282.2 Veiligheid 312.3 Nieuwsgierigheid 35Conclusie 393 Dialoog 41Inleiding 413.1 De dialoog als oplossing voor alles 433.2 De dialoog van jongs af aan 473.3 De dialoog als methodiek 50Conclusie 554 School 57Inleiding 574.1 Het belang van school 604.2 Ecologie van de leerling 614.3 Rol van de leraar 644.4 De groep 674.5 De ouders 72Conclusie 755 Sociaal-emotioneel leren 77Inleiding 775.1 Het belang van sociaal-emotioneel leren 795.2 Sociaal-emotioneel leren binnen een superdiverse school 815.3 De rol van sociaal-emotioneel leren bij identiteitsontwikkeling 865.4 De rol van sociaal-emotioneel leren bij trauma en veerkracht 88Conclusie 936 Samenleren 95Inleiding 956.1 De vraag 966.2 Illustratieve voorbeelden 1016.3 Het antwoord 106Conclusie 108Deel 2 De superdiverse klas van Sofie 111Hoe Sofie een juf werd op een superdiverse school 113De werkzaamheden van juf Sofie 118Op het schoolplein 121De taalles 123Sana, Sedra, Yaser en Jamil 125Goed en niet goed 128Ruzie 130Het surprisefeest 132Doe-woorden 136Veranderingen 138Enkelvoud en meervoud 140Keuze 142De afscheidsbrief 145Verkouden 148De nieuwe juf 151Parwin 152Ward 154Engelstalig bezoek 156Een gezellige middag 160De laatste dag 163Nawoord 165Literatuur 168De diversiteit in onze samenleving neemt toe. We spreken daarom over superdiversiteit. Deze toename van diversiteit tekent zich ook af op de scholen. Van de leraar vraagt superdiversiteit geen andere competenties, maar het doet wel een groter beroep op de interpersoonlijke, de pedagogische, de vakinhoudelijke, de didactische en de organisatorische competenties. Samenleren op een superdiverse school is geschreven om leraren, gedragsspecialisten, intern begeleiders en directieleden te ondersteunen bij visievorming en de dagelijkse onderwijspraktijk op een superdiverse school.In deel 1 komen de volgende vragen aan de orde:- Vraagt superdiversiteit een andere visie op onderwijs?- In hoeverre kan het onderwijs een rol spelen bij de identiteitsontwikkeling?- Jong geleerd oud gedaan, hoe doen we dat met de dialoog?- Wat betekent de school voor nieuwkomers en wat betekenen nieuwkomers voor de school?- Hoe bied je sociaal-emotioneel leren aan op een superdiverse school?- Samenleren op een superdiverse school, zo gezegd zo gedaan?In deel 2 worden de praktijkervaringen beschreven van juf Sofie. Zij geeft les op een superdiverse school. Aan de hand van illustratieve anekdotes over de leerlingen Ward, Parwin, Sedra, Sana, Jamil en Yasser worden de competenties van de leraar op een superdiverse school verder verkend.Ria Goedhart is werkzaam bij het Seminarium voor Orthopedagogiek aan de Hogeschool Utrecht. Zij is domeincoördinator gedrag van de opleiding Master Educational Needs en teamleider in de lesplaats Vlissingen. Als ontwikkelaar en docent van de cursus Begeleiden van leerlingen met een vluchtelingachtergrond en de Master Expert in het Nieuwkomersonderwijs is zij altijd op zoek naar nieuwe theoretische inzichten en praktijkervaringen om leraren te kunnen ondersteunen in hun denken en handelen.