Jeugdbeleid 141 De politiek als supernannyOpvoeding, jeugdbeleid en de twee soorten vrijheid van Isaiah Berlin151.1 Opvoeding als gedragstherapie 151.2 Versimpeling en polarisatie 181.3 Isaiah Berlin en de twee opvattingen van vrijheid 211.4 Bevrijding van het opvoedingsdebat 242 De Survival of the Fittest ChildOver rust, reinheid, regelmaat en Rouvoet 282.1 Inleiding 282.2 Kindersterfte: natuurverschijnsel of probleem? 302.3 Hedendaags jeugdbeleid 342.4 Tot slot: jeugdbeleid en toekomstverbetering 40Samen opvoeden 443 Het moderne van kindermishandeling 453.1 Kinderen en modernisering 453.2 Kindermishandeling in Nederlanden het ‘At Risk’-beleid 473.3 Kindermishandeling en sociale context 493.4 Een sociale controletheorie van kindermishandeling? 523.5 Contextuele interventies 533.6 Tot slot: een modern probleem vereist een modernerantwoord 564 Samen uit de opvoedingskrampNaar een vitale pedagogische civil society 604.1 Inleiding 604.2 Opvoedingskramp als sociaal fenomeen 624.3 De rol van opvoedingsexperts 644.4 Krampachtig ouderschap en modernisering 654.5 Krampachtige preventie 68Verbeter de wereld, begin bij de opvoeding124.6 Problemen van een pedagogische ‘public health’-benadering 714.7 Vrije en minder vrije keuzes 754.8 De pedagogische civil society als remedie 774.9 Bonding en bridging 804.10 Een sociaalkritische invalshoek 824.11 Tot slot: hoe versterk je de pedagogische civil society? 85Verbeter de wereld 905 Het algemeen belang als opvoedingsdoelPleidooi voor een democratisch-pedagogisch offensief 915.1 Inleiding 915.2 Algemeen belang als opvoedingsdoel 935.3 Opvoeding als samenlevingsbelang 945.4 ‘Democrats are made, not born’ 955.5 Moraliseren of democratiseren 965.6 Gezinsopvoeding en democratie 985.7 Democratie en ouderschapseducatie 1015.8 Het publieke kind en de gaten in de pedagogischeinfrastructuur 1035.9 Tot slot: de noodzaak van een democratischpedagogisch offensief 1056 Het kwaad als pedagogisch probleemHaat, dehumanisering en de opvoeding tot het tegendeel 1086.1 Inleiding 1086.2 Pedagogiek en wereldverbetering 1126.3 De wortels van het kwaad 1146.4 Pedagogische remedies 1256.5 Mensenrechten en kritisch idealisme 1356.6 Opvoeden tegen het kwaad behoeft gereedschapplus moraal 139Literatuurlijst 142Verantwoording 157Er is een duidelijke relatie tussen opvoeding en de manier waarop het er in de wereld aan toe gaat. Als kinderen van jongs af aan meekrijgen dat het normaal is om er bij het minste of geringste op los te slaan, dan zullen ze als volwassenen hoogstwaarschijnlijk niet erg gediend zijn van het poldermodel. En wie opgroeit in een samenleving of buurt waarin het recht van de sterkste heerst, loopt een flinke kans om van zijn ouders te leren dat praten weinig helpt. Beroemde filosofen en pedagogen, zoals Kant, Dewey, Montessori en Freire legden een direct verband tussen de sociale en politieke misstanden uit hun tijd en de manier waarop kinderen werden grootgebracht. Aan die analyse ontleenden ze de ambitie om met behulp van pedagogische hervormingen de wereld te willen verbeteren. Om allerlei redenen is het tegenwoordig niet meer hip om opvoeding en ‘de toestand in de wereld’ met elkaar in verband te zien. Opvoeding is nu een individueel project, een soort gedragstherapie. Maar is een kind eigenlijk wel goed opgevoed als hij niet crimineel is geworden? Of als zij niet ten prooi is gevallen aan een loverboy of breezersex? De stelling van dit boek is dat het in opvoeding, onderwijs en jeugdbeleid om veel meer zou moeten gaan dan gedrag. Bijvoorbeeld om het leren begrijpen en internaliseren van democratisch burgerschap, humaniteit en vrijheid. Wat betekent het om te leven in een democratische samenleving waarin je recht hebt op een eigen identiteit, maar waarin je dan ook anderen datzelfde recht moet gunnen? Hoe bied je weerstand tegen het verleidelijke wij-zij denken, dat enerzijds een veilig gevoel van verbondenheid geeft, maar anderzijds het risico van dehumaniseren en uitsluiten van de ander met zich meebrengt?

Dit boek heeft niet de pretentie om wereldproblemen op te lossen. Maar het heeft wel een hele duidelijke ambitie: namelijk om iedereen die zich met opvoeding, onderwijs en jeugdbeleid bezighoudt weer flink wat ambitieuzer te maken als het om sociale, maatschappelijke en globale doelen van opvoeding gaat. De manier waarop kinderen worden grootgebracht maakt immers groot verschil. Niet alleen voor hun eigen leven hier en nu, en tijdens de rest van hun bestaan. Maar ook voor de manier waarop mensen dagelijks met elkaar samenleven in allerlei sociale verbanden, voor de mate waarin ze bereid zijn actief te participeren in de politieke gemeenschap, en uiteindelijk ook voor hun betrokkenheid bij het leven en de problemen van mensen elders in de wereld.