VOORWOORD 9INLEIDING 111 BASISCOMMUNICATIE 131.1 De behoefte om te communiceren is aangeboren 131.2 De kernpunten van basiscommunicatie 151.2.1 Cluster 1: Initiatief en ontvangst 171.2.2 Cluster 2: Uitwisseling in de kring 211.2.3 Cluster 3: Overleg 251.2.4 Cluster 4: Conflicthantering 271.3 Analyse van de basiscommunicatie 281.4 Samenvatting 312 VIDEO-HOMETRAINING (VHT) 332.1 Ontstaan van VHT 342.2 Uitgangspunten van VHT 342.2.1 Kinderen nemen vanaf de geboorte initiatieven om contactte maken 352.2.2 Ouders en kind hebben een fundamentele betrokkenheid 352.2.3 Ouders zijn actief en intuïtief 352.2.4 Elk kind heeft behoefte aan aandacht en contact met zijnouders en geniet daarvan 362.2.5 Ouders willen een prettige gezinssfeer en zijn gericht opgeslaagd contact 362.3 Doelstellingen van VHT 382.4 Doelgroepen 402.5 Werkwijze van VHT 402.5.1 Methodisch kijken naar videobeelden bij VHT en VIB;de interactieanalyse 412.5 Afsluiting 452.6 Aandachtsvelden binnen video-hometraining 452.6.1 Aandachtsveld: Het dagelijks gezinsleven 46 INHOUD2.6.2 Aandachtsveld: De ontwikkeling van het kind 482.6.3 Aandachtsveld: De ontwikkeling van de ouder(s) 502.6.4 Aandachtsveld: Het maatschappelijk functioneren 512.7 Concretisering in trajectplannen 522.8 Samenvatting 533 VIDEO-INTERACTIEBEGELEIDING 553.1 Wat is video-interactiebegeleiding? 563.1.1 Ontwikkeling van video-interactiebegeleiding 573.1.2 Visie en doel van video-interactiebegeleiding 593.1.3 Gebruik van de termen video-interactiebegeleiding envideo-hometraining 593.2 Beschrijving van video-interactiebegeleiding 613.2.1 Aspecten van video-interactiebegeleiding 613.2.2 Posities binnen video-interactiebegeleiding 633.3 Uitgangspunten 663.3.1 Activerend werken 663.3.2 Doel-, vraag- en oplossingsgericht werken 673.4 Bewustwording en reflectie 693.5 Terugkijken naar de beelden 703.6 Samenvatting 714 THEORETISCHE ACHTERGRONDEN 734.1 Onderzoek 744.2 Theoretische onderbouwing 764.2.1 De relatie tussen moeder en kind 764.2.2 Wederkerigheid 774.2.3 Affect attunement 774.2.4 Prespeech 784.2.5 Match, rematch en mismatch 784.2.6 Protoconversation 794.2.7 Betrokkenheid (engagement) 804.2.8 De vroege taalontwikkeling 804.2.9 Theoretische concepten en VHT 814.3 Intuïtief ouderschap 824.3.1 Samenspel 824.3.2 Responsiviteit 834.3.3 Afstemming 834.3.4 Ondersteuning van nieuwe vaardigheden 834.3.5 Een gesynchroniseerde cyclus 84VIDEO-HOMETRAINING EN VIDEO-INTERACTIEBEGELEIDING4.4 Verstoringen in de interactie tussen ouder en kind 844.5 Empowerment 854.6 Theorieën over sensitiviteit/responsiviteit 864.7 Neurobiologische theorieën 884.8 Theorieën over hechting 904.9 VHT op basis van meerdere theorieën 944.10 Samenvatting 985 TOEPASSINGEN 995.1 Video-analyse centraal bij video-hometraining en videointeractiebegeleiding 995.2 VIB gericht op (kinder)opvang 1015.3 VIB gericht op de gezondheidszorg 1035.4 K-VHT gericht op jonge kinderen 1045.5 VHT gericht op integrale zorg in gezinnen met kinderen in debasisschoolleeftijd 1065.6 VHT en VIB gericht op kinderen met een fysieke, visuele ofverstandelijke beperking 1095.7 VHT gericht op complexe problematiek 1115.8 VIB gericht op pleegzorg en adoptie 115BIJLAGENBijlage 1 Basiscommunicatieschema 121Bijlage 2 Bouwstenen van hechting 122Bijlage 3 Activerend terugkijken. Video-opnames nabespreken meteen ander 123Bijlage 4 Verklarende woordenlijst 125Bijlage 5 Bronnen 133Bijlage 6 Algemene informatie (organisatie en opleiding; website) 139Dit introductieboek is een bewerking van Video-hometraining in gezinnen (Dekker & Biemans, 1994). In dat boek beschreven Dekker en Biemans de kern van de methodiek. Inmiddels is de methodiek verspreid in Nederland en doorontwikkeld in alle werkvelden en disciplines die met zorg, onderwijs en opvoeding voor jeugdigen te maken hebben. Daarnaast wordt de methodiek ook toegepast bij volwassen cliënten als het gaat om gehandicaptenzorg. Ook binnen de ouderenzorg wordt gewerkt met video-interactiebegeleiding.

In dit boek is de kern van de methodiek beschreven zoals die op dit moment wordt toegepast. Voor elk werkveld waar de methodiek ingezet wordt, is een beknopte beschrijving opgenomen.

De specifieke handleidingen die gepubliceerd werden in de loop der jaren en die een uitgebreide en nauwkeurige beschrijving geven van de inzet van video-hometraining en video-interactiebegeleiding in het betreffende werkveld bieden verder verdieping.