Joop de Jong

'Hoogleraar fotografie Frits Gierstberg poogt erkenning te geven aan de in vergetelheid geraakte Hongaar Andor von Barsy (1899-1965). Verbanden worden gelegd tussen de regisseur/fotograaf en het toenmalige artistieke milieu in Rotterdam. Historische bronnen illustreren de persoonlijke, maatschappelijke en kunsthistorische context van Von Barsy's creaties. De ruim tachtig, ongedateerde zwart-witfoto's benadrukken de belichting, kadrering en compositie voor zijn films en foto;s, en de terechte vergelijking met fotografische werken van Lázló Moholy-Nagy en Germaine Krull. Met havens en bruggen als geliefd onderwerp en schuine perspectieven als beeldtaal wordt Von Barsy's keuze voor Rotterdam als dynamische werkplaats verklaard. De vraag waarom hij niet is opgenomen in de Nieuwe Fotografie, blijft echter onbeantwoord. De heldere uitleg, de overzichtelijke opmaak en het handzame formaat maken dat behalve fotografen en theoretici, ook leken een beeld krijgen van het oeuvre van Von Barsy en van de stad Rotterdam. De tekst, in kleine letters, is in het Nederlands, Engels en Duits.'

Beelden van onder meer Picasso, Zadkine en Henry Moore geven het naoorlogse Rotterdam een modern image. Met de wederopbouw van de stad ontstond een klimaat waarin buitenkunst een aanzienlijke rol zou spelen. Siebe Thissen schreef een lijvige kroniek over de periode van 1940 tot nu. Het boek is nadrukkelijk geen encyclopedische beeldengids, maar belicht in tien chronologische essays de ontstaansgeschiedenis van de omvangrijke beeldencollectie. Mooie foto's van vroeger en nu brengen die in beeld. Thissen laat kunsthistorische bespiegelingen achterwege en let het accent op het politieke en maatschappelijke krachtenveld, de ambtenarij, de beleidsvorming, de rol van de kunstenaars, mecenaten en nog veel meer. Een typische Rotterdamse wederopbouwkunstenaar is Louis van Roode, over hem gaat een van de hoofdstukken. Daarnaast komen honderden kunstenaars en betrokkenen aan de orde, die op naam te vinden zijn in de index. Een belangwekkend boek, met een macht aan informatie en beeldmateriaal, voor wie zich interesseert voor naoorlogse buitenkunst en de stadsgeschiedenis van Rotterdam.

In 1869 werd in Rotterdam begonnen met de bouw van de Maasbruggen, de eerste vaste verbinding tussen de noord- en zuidoever van de Maas. Hierdoor kon de stad uitgroeien tot de wereldhaven die zij nu is. Ter gelegenheid van deze gebeurtenis, nu 140 jaar geleden, maakte het Historisch Museum Rotterdam de foto- en filmtoonstelling 'Ziet Zuid'. Dit fotoboek is daarvan de weerslag. De ontwikkeling van dit stadsdeel wordt chronologisch, van 1870 tot nu, in beeld gebracht door middel van foto's (zwart-wit en kleur) en film (het boek bevat een dvd met acht filmpjes, waaronder 8mm amateurfilms). Hierbij is gebruik gemaakt van werk van vooraanstaande, inmiddels overleden fotografen zoals Cas Oorthuys, Kees Molkenboer en Frits Rotgans maar ook van hedendaagse fotografen als Freek van Arkel, Janine Schrijver, Otto Snoek en Hans Wilschut. Zichtbaar wordt hoe de havens, de schepen en de scheepsbouw het leven van de mensen 'op Zuid' heeft bepaald. Een inleidende tekst over de geschiedenis van het gebied en diverse verhalen over (voormalige) bewoners bieden achtergrondinformatie. Een mooi boekje waaruit blijkt dat het goed beschouwd Zuid is, waaraan de stad zijn reputatie als havenstad heeft te danken. (NBD|Biblion recensie, Jan van Bergen en Henegouwen)