Voorwoord Inleiding Theoretische achtergrond van leren en zelfregulerend leren1 Leren en zelfregulerend leren1.1 Wat is leren?1.1.1 Leren is een intern psychologisch proces van kennisverwerving1.1.2 Leren is een interactieproces (extern) tussen de lerende en zijn omgeving1.1.3 Leren voor kwalificatie en persoons- en burgerschapsvorming1.2 Het nut van zelfregulerend leren1.3 Zelfregulerend leren en leerstrategieën1.4 De leeromgeving voor zelfregulerend leren1.4.1 Het ontwerpen van een leeromgeving om zelfregulerend te kunnen leren1.4.2 Leerprincipes leeromgeving1.5 Samenvatting1.6 Praktische toepassing de zes rollen van de leraarDe methodische aanpak van leercoachen2 Coachen en de rol van leercoach2.1 Wat is leercoachen?2.2 Het nut van leercoachen2.3 Het handelingsrepertoire van de leercoach2.3.1. Afstemmen en Betrokken zijn2.3.2 Betrokken zijn2.3.3 Cyclisch werken2.3.4 Doelgericht werken en feedback geven2.3.5 Eigenaarschap2.3.6 Hét ABCDE van de leercoach2.3.7 Situationeel begeleiden naar zelfregulatie2.4 Vormen van leercoachen2.5 Samenvatting2.6 Praktische vaardigheden van de leercoachPraktische uitvoering van leercoachen3 Vakdidactisch coachen3.1 Wat is vakdidactisch coachen?3.2 Het nut van vakdidactisch coachen3.3 Metacognitieve leerstrategieën3.3.1 Cognitieve vaardigheden3.3.2 Metacognitie3.3.3 Metacognitieve strategieën3.3.4 Metacognitieve overtuigingen3.4 Wat doet de leercoach bij vakdidactisch coachen?3.4.1 Vakdidactisch coachen in de praktijk3.5 Feedback geven en gebruiken3.5.1 Denkstimulerende vragen3.5.2 Aanwijzingen3.5.3 Feedback geven3.5.4 Feedbackdialoog3.6 Samenvatting3.7 Praktische coachtools voor begeleiden naar zelfsturing4 Pedagogisch coachen4.1 Wat is pedagogisch coachen?4.2 Het nut van pedagogisch coachen4.3 Motivationele en affectieve leerstrategieën4.3.1 Motivationele en affectieve zelfregulatie4.4 Wat doet de leercoach bij pedagogisch coachen?4.4.1 Versterken van zelfeffectiviteit en zelfmotivatie4.4.2 Vaste mindset en groeimindset4.5 Pedagogisch leercoachen in de praktijk4.6 Samenvatting4.7 Praktische coachtools voor begeleiden naar zelfcontrole5 Coachen op zelfregulatie5.1 Wat is coachen op zelfregulatie?5.2 Het nut van coachen op zelfregulatie5.3 Zelfregulerende leerstrategieën5.4 Wat doet de leercoach bij coachen op zelfregulatie?5.5 Samenvatting5.6 Praktische coachtools voor begeleiden naar zelfregulatie6 Een persoonlijk leercoachgesprek6.1 Waartoe dient een persoonlijk leercoachgesprek?6.2 Het nut van het persoonlijk leercoachgesprek6.3 De uitvoering van het leercoachgesprek6.4 Start- en portfoliogesprekken met lerende, ouders en mentor6.4.1 Start- en/of portfolio-driehoeksgesprek6.4.2 Portfolio-driehoeksgesprek ter evaluatie6.5 Loopbaanreflectiegesprekken6.6 Praktische coachtools voor het leercoachgesprekZelfregulerend je competenties ontwikkelen als leercoach7 Word en blijf een effectieve leercoach7.1 Kwaliteiten van de leercoach7.2 Het nut van professionele ontwikkeling in de rol van leercoach7.3 Zelfreflectie op het gedrag van de leercoach7.4 De mindset van de leercoach7.5 Ontwikkeling van de leercoach in beeld brengen7.6 Praktische tool voor professionele ontwikkelingLiteratuurBijlage 1 Indelingen executieve functiesBijlage 2 Fasen en dimensies van zelfregulerend leren per leerfaseDe leercoach begeleidt leerlingen actief naar zelfregulerend leren met (meta)cognitieve, motivationele en zelfregulerende leerstrategieën. Dit boek biedt een methodisch kader en praktische handvatten.Wat is zelfregulerend leren en zelfregulatie nu eigenlijk? Waarom is het belangrijk? En hoe begeleid je je leerlingen actief bij het ontwikkelen van hun executieve functies, het aanleren van leerstrategieën en zelfregulerende vaardigheden op weg naar eigenaarschap van hun leerproces? Hierom draait deze uitgave ‘De leercoach, de zesde rol van de leraar’.Begeleiden naar zelfregulerend leren is één van de meest onderbouwde en doeltreffende interventies die een leraar kan inzetten om jongeren te leren zelfstandig hun eigen leerproces vorm te geven. Met de zelfregulerende leerstrategieën in de vingers ontwikkelen jongeren namelijk een proactief lerende houding. Zij kunnen doelgericht en planmatig aan hun eigen leersucces werken. Als leidraad voor die begeleiding naar zelfregulerend leren heeft CPS de methodiek ‘hét ABCDE van de leercoach’ uitgewerkt. Dit ABCDE van de leercoach is het handelingsrepertoire waarmee je jongeren actief en interactief kunt coachen naar zelfregulatie. De letters ABCDE staan voor: Afstemmen, Betrokken zijn, Cyclisch en Doelgericht werken, Eigenaarschap creëren. Het boek neemt je mee vanuit theoretische achtergrond rond leren en zelfregulerend leren naar deze methodische aanpak van leercoachen. Het hart van het boek behandelt de praktische uitvoering van het leercoachen aan de hand van hét ABCDE. Je wordt ondersteund met praktische voorbeelden en handvatten die je kunt vertalen naar je eigen praktijk. Tot slot is er aandacht voor hoe je een effectieve leercoach wordt én blijft. De leercoach is een onmisbare rol bij elke vorm van onderwijs op elk niveau. Daarom is deze uitgave gericht op alle onderwijsprofessionals die willen insteken op zelfregulerend leren en eigenaarschap bij leren binnen lessen, in praktijksituaties en tijdens coachgesprekken. Denk hierbij aan onderwijsgevenden, mentoren, studiebegeleiders, coaches en leidinggevenden (po/vo/mbo/hbo/universiteit).Ontwikkel kinderen, jongeren, tot lerende personen: de leercoach is een onmisbare rol bij elke vorm van onderwijs op elk niveau.