Het Nederlandse strafrecht is een schuldstrafrecht, wat inhoudt dat een dader slechts strafbaar is indien het feit hem of haar kan worden toegerekend. Een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogens kan op basis van art. 39 Wetboek van Strafrecht aan deze toerekening in de weg staan. De vraag naar de toerekeningsvatbaarheid van de dader wordt in Nederland door de rechter beantwoord aan de hand van een verdeling in vijf gradaties: toerekeningsvatbaar, enigszins verminderd toerekeningsvatbaar, verminderd toerekeningsvatbaar, sterk verminderd toerekeningsvatbaar en ontoerekeningsvatbaar. De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie stelt in de onlangs gepubliceerde Richtlijn Psychiatrisch Onderzoek en Rapportage in Strafzaken voor deze huidige vijfpuntsschaal te verlaten ten gunste van een nieuwe verdeling in drie gradaties. Men is ofwel toerekeningsvatbaar, ofwel ontoerekeningsvatbaar, of men zit daar tussenin.

In dit boek gaat de auteur in op de vraag welk van deze stelsels de voorkeur verdient. Hierbij besteedt ze aandacht aan verschillende argumenten voor en tegen op functioneel niveau, op het niveau van de wetenschapsopvatting en op grondslagenniveau.

Lydia Dalhuisen is jurist en psycholoog en als promovendus werkzaam aan het Willem Pompe Instituut voor Strafrechtswetenschappen van de Universiteit Utrecht en de Forensisch Psychiatrische Kliniek te Assen, waar zij onderzoek doet naar brandstichters en hun branden.