In vrijwel alle geledingen van het monastieke landschap manifesteerde zich in de loop van de vijftiende eeuw een duidelijk streven naar hervormingen, een terugkeer naar de oorspronkelijke beginselen en een daarmee gepaard gaande strikte naleving van de orderegels. Deze ontwikkeling, die zich lang niet altijd zonder slag of stoot voltrok, wordt doorgaans aangeduid als 'monastiek observantisme'. Wat betreft de noordelijke Nederlanden heeft het onderzoek hiernaar zich in de laatste decennia overwegend gericht op de Moderne Devotie. Deze bundel wil de aandacht juist vestigen op observantiebewegingen in de oudere kloosterorden, waarbij de wisselwerking tussen het traditionele kloosterwezen en de Moderne Devotie uiteraard wel aan de orde komt.