Inhoud1. Samenvatting en leeswijzer 132. Wat hoort er zoal bij ‘systemisch’? 172.1 Het gaat over systemen 172.2 In systemen zijn (herhaalde) patronen 202.3 Veranderen begint met de wereld te nemen zoals die is 222.4 Problemen zijn oplossingen 262.5 Vanuit het hier en nu, zonder oordeel, waarnemen 282.6 Drie overlevingsmechanismen 362.7 Werkingen binnen de overlevingsmechanismen 463. Voeding voor jouw systemisch leiderschap 693.1 Twee oerbehoeften van elk systeem: autonomie en welbevinden 693.2 Systemisch leiderschap in drie overlevingsmechanismen 733.3 Compleetheid, werkelijk inclusief alles (erbij horen) 793.4 Alles heeft een eigen plek (ordening) 923.5 Eerlijkheid in nemen en geven (uitwisseling) 1044. Patronen 1114.1 Patronen, gewoontes en procedures 1114.2 Hoe patronen ontstaan 1114.3 De functie van patronen 1124.4 Patronen trekken patronen aan 1134.5 Van patronen af komen 1154.6 Veel voorkomende patronen 1205. Thema’s vanuit systemisch perspectief 1655.1 Vernieuwen 1655.2 Persoon en functie 1655.3 Aanwezigheid 1675.4 Welk systeem spreekt? Welk systeem handelt? Welk systeem luistert? 1685.5 Het vrijmaken van de functie als een medewerker overleden is 1685.6 Het gezicht van concurrentie 1705.7 Controle 1715.8 Feedback en feedforward 1735.9 Liefde en toewijding: vloek of zegen? 1745.10 Stoutheid als bron 1765.11 Nieuwe functie 1775.12 Vacature vervullen 1785.13 Systemisch competentiemanagement 1785.14 Cynisme 1795.15 Scepsis 1795.16 Oordelen 1805.17 Drie soorten ‘wij’ (oftewel over: ‘samenwerken en co-creëren) 1816. Transformatie 1836.1 Elementen van Transformatie 1846.2 Het eenheid-geweten 1856.3 Het systeem-geweten: Overleven van het systeem als geheel 1916.4 Het evolutionair geweten 1926.5 Ba en Ya 1946.6 Holding Liminal Space 1996.7 Toekomstige trauma’s onder ogen zien 2006.8 Transformatieve fase 201Leiderschap vraagt systemisch bewustzijn. Dat begint bij weten dat het eigenlijk de systemen zijn, die leiden. Niet de leider.Het systemisch perspectief en systemisch leiderschap voegen iets wezenlijks toe aan al die andere perspectieven (financieel, organisatiekundig, HR enzovoorts) die je al kent: het vertelt je wat er aan leiderschap nodig is. Soms is het nodig om een stukje tegen de stroom van het leven in te zwemmen, daar een betekenisvolle oorsprong te vinden en je vervolgens op de kracht van het organisatiesysteem mee te laten drijven. Dit boek gaat over wat organisaties nodig hebben aan leiderschap. Over hoe systemisch leiderschap kan bijdragen aan een florerend organisatiesysteem. Het is geen zelfhulpboek, het gaat niet over jou als leider of manager, of over hoe je al dan niet aan jezelf zou moet werken. Zodra je de basisprincipes die gelden in systemen door hebt en kunt doorvoelen, vind je automatisch zelf manieren hoe je jouw systemisch leiderschap, handen en voeten kunt geven. Het feit alleen al dat je een functie of een plek hebt die leiderschap vraagt, betekent dat je de verantwoordelijkheid en kracht hebt om er iets van te maken. Dit boek laat je zien hoe organisaties kunnen bloeien en stromen vanuit systemisch perspectief. En wat daarvoor aan leiderschap nodig is.